اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٤٢ - شک و تردیدهای شوروی در مورد صدور انرژی

تأخیر و نیز کمبود ارسال گاز از طریق خط لوله ایگات ١ توسط ایران که ناشی از کمبود تولید نفت است،

شوروی را بر سر یک دوراهی قرار داده است. احداث خط لوله را از یورنگوی به اورنبرگ تسریع و

گسترش دهد، یا به خاطر کاهش ارسال محموله ها به مشتریان خود در اروپای غربی در رابطه با قرارداد

سه جانبه گاز جرایمی را بپردازد.

٣ چند رویداد اخیر حاکی از آن است که شوروی در مورد توانایی خود در صدور گاز (نفت) بیشتر در

سالهای ١٣٦٠ دچار تردید شده و از انعقاد قراردادهای دراز مدت در این زمینه اجتناب می ورزد. در

اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی سوئیس و شوروی در ماه فوریه نیز از بحث پیرامون ارسال گاز به این

کشور به دلیل اوضاع کلی گاسپلان خودداری ورزید. دیپلماتهای سوئیسی و یوگسلاوی نیز گفته اند که

شوروی تقاضای آنها را برای ارسال نفت خام بیشتر در سال ١٣٥٨ رد کرده و با بی میلی پذیرفته است که

تنها مقادیر حاضر را تا اواخر سال ١٣٦٠ به این کشور صادر نماید. بالاخره، شوروی، که گویا موضع سال

گذشته خود را تغییر داده، به ما اظهار داشته که علاقه مند است که پیرامون سوختهای ترکیبی به تحقیق

بپردازد. گرچه اینها از نظر ما عوامل عدم قاطعیت در مورد وضع تولید است، این امکان را نیز در نظر

می گیریم که شاید شوروی می خواهد بخصوص در رابطه با نفت از انعقاد قراردادهای درازمدت اجتناب

ورزد تا از فرصتهای آتی به منظور افزایش قیمتهای صادراتی بهره برداری نماید. پایان خلاصه

٤ یکی از مهندسین آمریکایی که شرکت متبوعش مشغول نصب کمپرسور در طول خط لوله گازی

چلیابینسک است (حفاظت شود) به ما می گوید که مقامات سویوگاز اکسپورت، در ملاقات اخیر خود

پیش بینی کرده اند که احداث خط لوله گازی ایگات ٢ با یک سال تأخیر در ایران روبرو خواهد. شد وی

گفت برای اینکه شوروی بتواند به تعهدات ناشی از قرارداد سه جانبه گازی در قبال مشتریان اروپای غربی

خود جامه عمل بپوشاند، مجبور است خط لوله یورنگوی به اورنبرگ را گسترش داده و احداث آن را

سرعت بخشد. منبع گفت که در مورد احداث این خط لوله طرحهایی متعددی در دست مطالعه است، لیکن

جاه طلبانه ترین آنها احداث شش خط لوله موازی از یورنگوی به اورنبرگ می باشد. وی گفت راه دیگر این

است که میزان محموله ارسالی به مشتریان اروپای غربی در طول اولین سال قرارداد (١٣٦١) کاهش یابد

که در این صورت شوروی مجبور خواهد شد جرایم سنگینی را بپردازد. (منبع گفت که جرایم مزبور

عبارت خواهد بود از صدور گاز اضافی به جای جریمه نقدی.)

٥ این منبع همچنین می گوید که قطع گاز ارسالی ایران در زمستان جاری سبب تسریع ارسال گاز

شوروی به جنوب از طریق خط لوله چلیابنیسک گردید، که این کار نیز از طریق استفاده از تجهیزات ناقص

ممکن گردیده بود. بنا به گفته منبع این مسئله سبب کاهش گاز ارسالی به بعضی از مشتریان اروپای غربی

شده بود، نه عواملی فصلی. وی گفت نماینده روهر گاز در تاریخ ٢٩ اسفند ماه به مسکو آمده بود تا پیرامون

کاهش گاز ارسالی شکایت کرده و شوروی را وادار به پرداخت جرایم نماید. از طرف دیگر مشاور

بازرگانی استرالیا می گوید که شوروی به تعهدات خود در قبال این کشور عمل کرده است.

٦ اظهارنظر: گرچه طبق قرارداد سه جانبه در سال ١٣٦١ تنها چند میلیارد متر مکعب گاز باید ارسال

شود که می توان آن را با تسریع احداث خط لوله ایگات ٢ جبران نمود. لیکن کمبود حاصله از طریق خط

لوله ایگات ١ در دراز مدت محدودیتهایی را در زمینه عرضه گاز ایجاد خواهد کرد. (پایان اظهارنظر)

٧ در همین حال با مقامات شوروی از انعقاد قراردادهای دراز مدت در زمینه صدور نفت و گاز