٢- اين مثل را خداوند براى مؤمن زده است. مشكات نفس مؤمن و زجاجه سينه او و مصباح، ايمان و قرآن است در قلب مؤمن كه از درخت مبارك اخلاص در برابر خداى يكتا شعله مى‌گيرد. اين درخت سر سبز و زيباست و همچون درختى كه بدرختان ديگر پيچيده شده، تا از تابش خورشيد در هر حال بر كنار است. مؤمن هم از سستى و نگرانى بر كنار است. مؤمن همواره ميان چهار حالت است. اگر عطا شد، شكر ميكند و اگر مبتلا شد، صبر ميكند و اگر حكم كرد، عدالت مى‌كند و اگر سخن گفت، راست مى‌گويد. او در ميان مردم، مثل زنده‌اى است كه در ميان قبرها حركت ميكند. كلامش و علمش و دخول و خروجش و سر انجام كارش همه نور است.

٣- اين مثل در باره قرآن است در قلب مؤمن، همانطورى كه چراغ نور افشانى ميكند و از آن چيزى كاسته نميشود. قرآن هم هدايت ميكند و به آن عمل مى‌شود.

پس مصباح، قرآن و زجاجه، قلب مؤمن و مشكات زبان و دهان مؤمن و درخت مبارك، درخت وحى است كه اگر خوانده هم نشود، نزديك است كه خود را آشكار سازد.

برخى گويند: نزديك است دليلهاى خدا براى كسانى كه در باره آنها انديشه كنند، روشنى دهد، اگر چه قرآن هم نازل نشده بود. قرآن نورى است بر نور. نورى است با دليلهاى ديگر كه قبل از آن بودند. مؤمنين از همه اين نورها استفاده مى‌برند.

پس مقصود از(نُورٌ عَلى‌ نُورٍ) پشت سر هم قرار گرفتن دليلهاست و دليلها به ترتيب هستند و تا عاقل قبلى‌ها را نياموزد، بعديها را نمى‌آموزد، اگر كسى ترتيب را رعايت نكند، استفاده‌اى نميبرد.

(يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ): خدا هر كه را بخواهد بدين و ايمان هدايت مى‌كند و بقولى يعنى هر كه را مصلحت بداند براى نبوت و ولايت هدايت مى‌كند.

(وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ‌): خداوند بمنظور نزديك كردن فهمها و آسان كردن درك، براى مردم مثلها مى‌زند.

(وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌): خداوند بهر چيزى داناست و هر چيزى را در جاى خود قرار ميدهد.