براى شستن ابريشم مورد استفاده است و براى جدا كردن روغن آن احتياج به فشردن ندارد. برخى گويند: علت اينكه زيتون را ذكر ميكند بخاطر اين است كه روغن آن بهتر مى‌سوزد. برخى گويند: بخاطر اين است كه اولين درختى كه پس از طوفان نوح روئيد، درخت زيتون بود و محل روئيدن آن جايگاه انبياء بوده است، برخى گويند: بخاطر اين است كه هفتاد پيامبر- از جمله ابراهيم (ع)- آن را مبارك ساخته‌اند.

بدينجهت مبارك ناميده شده است.

(لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ): نه سايه مشرق بر آن مى‌افتد نه سايه مغرب و هميشه از نور خورشيد استفاده مى‌برد و در پناه كوهى يا درختى يا دوره‌اى قرار نگرفته است.

بهمين جهت روغن آن زرد است. برخى گويند: يعنى درخت دنيا نيست تا شرقى يا غربى باشد. برخى گويند: يعنى نه چنان است كه از سايه بهره نگيرد و نه چنان است كه از خورشيد بهره نگيرد بلكه از هر دو بهره ميگيرد. برخى گويند: يعنى نه از شرق است و نه از غرب. تا روغن آن كم و نور آن ضعيف باشد. بلكه از شام است.

(يَكادُ زَيْتُها يُضِي‌ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ): چنان روغن آن صفا دارد كه نزديك است بدون اينكه آتشى به آن برسد، شعله‌ور شود.

آيا مقصود از مشبه (نور) و مشبه به چيست؟ در اينباره اقوالى است:

١- اين مثل را خداوند براى پيامبرش آورده. بنا بر اين مشكات سينه او و زجاجه قلب او و مصباح نبوت اوست كه نه شرقى است و نه غربى. يعنى نه يهودى است و نه مسيحى و از ابراهيم كه درخت مبارك نبوت است، شعله مى‌گيرد و نور نبوت او چنان است كه و لو تكلم نكند، نزديك است كه براى مردم آشكار گردد. چنان كه آن روغن نيز بدون آتش ميخواهد شعله گيرد. برخى گفته‌اند: مقصود از مشكات ابراهيم و زجاجه اسماعيل و مصباح محمد ٦ است. چنان كه اين حضرت سراج هم ناميده شده است. پيامبر خدا از شجره مباركه ابراهيم و از پيامبران ابراهيمى است و اكثر انبياء چنينند. ابراهيم نه شرقى است نه غربى، نه يهودى است نه مسيحى، مسيحيان به مشرق و يهود به مغرب نماز ميخوانند. اينكه ميگويد: نزديك است روغن آن‌