ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢١٨ - نظم آيات
كه خبير است (باء به معنى عن). برخى گويند. يعنى در باره خدا از محمد ٦ بپرس كه عالم و آگاه است. برخى گويند: يعنى با سؤال خود از كسى بخواه كه ترا از حق آگاه گرداند.
(وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ): هنگامى كه به آنها گفته شود در برابر خداوند رحمان سجده كنيد، گويند: رحمان چيست؟ يعنى ما رحمان را نمىشناسيم.
زجاج گويد: رحمان يكى از اسماء خداست كه در كتاب پيشين ذكر شده و عرب آن را نميشناخته است. اين كلمه مبالغه در صفت رحمت است. يعنى كسى كه هيچ رحمتى فوق رحمت او نيست.
(أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا): آيا در برابر كسى سجده كنيم كه تو ما را امر مىكنى؟
(وَ زادَهُمْ نُفُوراً): آنها با شنيدن نام رحمان بر نفرتشان نسبت به حق افزوده شد و از قبول قول پيامبر خوددارى كردند.
نظم آيات:
در اين آيات، اين نكته را بيان كرد كه بواسطه مراعات حسن تدبير و اكرام و اجلال پيامبر، او را به تنهايى به رسالت خود برگزيد. زيرا در اين كار حكمت و مصالحى بود كه تنها خودش ميدانست. بنا بر اين ارتباط اين آيات با آيه:(وَ لَقَدْ صَرَّفْنا) محرز است. نكته ديگرى كه با تصريف آيات ارتباط دارد، اين است كه دو دريا را در يك مجرى به جريان در آورده، بدون اينكه با يكديگر مخلوط شوند و اين دليل است بر يگانگى خداوند و كمال قدرتش. بدنبال اين مطالب به اعراض آنها از آيات و دلايل به ديده تعجب مىنگرد و ميگويد:(وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ...) پس از آن بيان كرد كه منظور از تصريف آيات، خير و احسان است:(وَ ما أَرْسَلْناكَ ...) بخصوص كه رسول از مردم مزد نميخواهد و بنا بر اين نبايد از او تنفر جويند. او كسى است كه به خدا توكل مىكند و علم به مصالح را به او محول مىسازد. به دنبال اين مطالب به تهديد پرداخت و فرمود:(وَ كَفى بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً) زيرا وقتى كه از گناهان آنها غافل نباشد، از كيفرشان نيز غافل نيست.