پرسشها و پاسخها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٩٣ - اختلاف هاى تشريعى و حقوقى زن و مرد

 

اختلاف‌هاى تشريعى و حقوقى زن و مرد

اختلاف‌هاى قانونى و تشريعى زن و مرد چيست و كدام يك از اين اختلاف‌ها در قرآن ذكر شده است؟

[١] همان‌طور كه در مسائل پيشين ذكر شد، زن و مرد اختلاف‌هاى جسمى و روانى دارند كه مقتضى اختلاف‌هاى قانونى و حقوقى است. حال مى‌گوييم كه زن و مرد در اسلام يك سرى اختلاف‌هاى تشريعى دارند كه اين موارد را به سه گروه مى‌توان تقسيم كرد:

أ. اختلاف در احكام و حقوق فردى؛ ب. اختلاف در احكام و حقوق خانوادگى؛ ج. اختلاف در احكام و حقوق اجتماعى.

أ. اختلاف‌هاى فردى،[٢] مانند اين‌كه زن در هر ماه، چند روز (دوران عادت) نماز نمى‌گذارد و روزه نمى‌گيرد؛ حال آن‌كه براى مرد چنين معافيتى وجود ندارد. درباره اختلاف فردى در قرآن كريم آيه‌اى وارد نشده است؛ امّا با مطالعه و تحقيق در روايات معصومان(عليهم السلام) مى‌توان موارد اختلاف فردى ميان زن و مرد را دريافت.

ب. درباره اختلاف‌هاى خانوادگى بيش از ٨٠ آيه در قرآن مجيد موجود است.[٣] با توجّه به اين‌كه در زمينه اختلاف‌هاى اجتماعى، در اين كتاب شريف فقط دو آيه وجود دارد، به خوبى در مى‌يابيم كه اكثريّت قريب به اتّفاق اختلاف‌هاى تشريعى و حقوقى زن و مرد كه در قرآن كريم ذكر شده، متوجّه مسائل خانوادگى است و اين خود از اهمّيّت اين نهاد اجتماعى حكايت دارد.

ج. درباره اختلاف‌هاى اجتماعى زن و مرد فقط دو آيه در قرآن آمده است:

١. آيه‌اى كه نبوّت را مختصّ مردان مى‌داند:

---

[١] ر.ك: محمّد تقى مصباح يزدى، جزوه حقوق و سياست در قرآن، درس ٢٠٩. [٢] اختلاف‌هاى فردى با عنوان اختلاف‌هاى تشريعى و قانونى مندرج مى‌شود؛ امّا با عنوان اختلاف حقوقى به معناى خاص كلمه (حقوق خانوادگى و اجتماعى) مطرح نمى‌شود. [٣] حدود ٢٠ آيه در سوره بقره و حدود ٢٠ آيه در سوره نساء و تقريباً ٤٠ آيه در ديگر سوره‌ها واقع شده است.