پرسشها و پاسخها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٨١ - قرائت هاى مختلف از دين يعنى چه؟ و با اختلاف فتاواى مراجع در بعضى از مسائل چه فرقى دارد؟

اختلاف برداشت فقها در اين كه در ركعت سوم و چهارم نماز گفتنِ يك مرتبه تسبيحات اربعه كافى است يا سه مرتبه گفتن واجب است.

اين گونه اختلافات جزئى در برداشت از مدارك فقهى امرى است ممكن، لكن آنچه عقلا و منطقاً نمى‌توان پذيرفت اين است كه اين تغييرات جزئى و روبنايى را مستمسك قرار دهيم و بگوييم چون در اين موارد جزئى تبدّل رأى و اختلاف در فتوا پيدا شده است، پس بشر هيچ گونه معرفت ثابت و يقينى نمى‌تواند داشته باشد و تمام علومش دستخوش تغيير و تحول است.

اين گونه سخن گفتن كه از آن به مغالطه خاص و عام نيز تعبير مى‌شود به خيال‌پردازى و گفتار شعرى شبيه‌تر است تا استدلال عقلى و منطقى. بنابراين، مسأله اختلاف فتاواى فقها با مسأله قرائت‌هاى مختلف از دين تفاوت جوهرى دارند، و نمى‌توان اختلاف فتاوى را از مصاديق قرائت‌هاى مختلف از دين دانست و اساساً تفكر قرائت‌هاى مختلف از دين به آن معنايى كه ذكر شد تفكرى است آميخته با تناقض كه منطقاً قابل توجيهِ عقلانى نيست.