پندهاي الاهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣ - شادمانى و غضب خداوند

خشم و غضب، از واكنش‌ها و انفعالات نفسانى انسان به شمار مى‌آيد و اين احساسات و حالات تحت تأثير آنچه پيرامون يا درون انسان پديد مى‌آيد، براى او رخ مى‌دهد، مثلا او پس از رسيدن به خواسته و مقصودش، شادمان مى‌شود و اگر كسى با او مخالفت كند خشمگين مى‌گردد، اكنون اين پرسش مطرح مى‌شود كه چرا در گزاره‌هاى دينى، خداوند به ويژگى‌هايى چون شادمانى، رضايت و غضب[١] متصف گرديده است و چه تفسيرى در اين باره مى‌توان ارائه كرد؟

   پاسخ اين است كه كاربرد اين ويژگى‌ها در مورد خداوند، براى تقريب به ذهن و آمادگى ما براى درك بسيار ضعيف و غير مستقيم صفات الاهى است. كاربرد چنين عناوينى در خصوص صفات الاهى كه بى‌پايان و درك فهم كُنه آن‌ها براى ما ناممكن است، استعاره است و به دليل اندك‌شباهتى كه آن ويژگى‌هاى موجود در خداوند با خصوصيات هم‌نام آن‌ها در انسان دارد، عناوين واكنش‌هاى نفسانى انسان به خداوند نيز نسبت داده شده است. از اين رو، آن ويژگى‌ها در خداوند نقص و محدوديت ندارد و حالات متغير و زوال‌پذير نيست. چنان نيست كه در خداوند حالتى پديد مى‌آيد كه نامش شادى است يا در او حالتى رخ

---

[١] براى نمونه، در آيه ٢٠٧ سوره بقره كه در آن صفت «خوشنودى» به خداوند نسبت داده شده، خداوند مى‌فرمايد: «وَمِنَ النّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللهِ‌...؛ و از ميان مردم كسى است كه جان خود را براى طلب خوشنودى خدا مى‌فروشد» يا در آيه ٨١ سوره طه كه ويژگى «غضب» به خداوند نسبت داده شده، چنين آمده است: «كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَلا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي‌...؛ از خوراكى‌هاى پاكيزه‌اى كه روزى شما كرديم، بخوريد، و ]لى[ در آن زياده‌روى نكنيد كه خشم من بر شما فرود آيد».