تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٨ - تفسير اگر خدا را يارى كنيد شما را يارى مىكند

همه را پشت سر افكندند، و به ظلم و فساد روى آوردند، آنها حتى وقتى نام خداى يگانه را مى‌بردند ابراز تنفر مى‌كردند. وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ‌ بالآخرة (زمر- ٤٥).

آرى هنگامى كه آنها از اين امور نفرت داشتند طبعا گامى در اين مسير برنمى‌داشتند و تمام تلاشها و كوششهايشان در مسير باطل بود، و طبيعى است كه چنين اعمالى حبط و نابود گردد.

در حديثى از امام باقر ع آمده است:

كرهوا ما انزل اللَّه فى حق على:

آنها آنچه را كه خداوند در حق على ع نازل كرده بود كراهت داشتند [١] البته تعبير" ما انزل اللَّه" معنى گسترده‌اى دارد كه يكى از مصداقهاى روشنش مساله ولايت امير مؤمنان على ع است، نه اينكه منحصر در آن باشد.

*** و از آنجا كه قرآن مجيد در بسيارى از موارد نمونه‌هاى حسى را به ظالمان سركش ارائه مى‌دهد در اينجا نيز آنها را به مطالعه احوال اقوام گذشته دعوت كرده مى‌فرمايد:" آيا آنها سير در زمين نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه قبل از آنها بودند چگونه بود؟ همانها كه راه كفر و طغيان را پيش گرفتند و خداوند آنها را درهم كوبيد و هلاك كرد" (أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ‌).

سپس براى اينكه آنها گمان نكنند سرنوشت دردناكى كه براى امتهاى طغيانگر پيشين بود جنبه خصوصى داشت مى‌افزايد:" و براى مشركان و كافران نيز امثال اين مجازاتها خواهد بود" (وَ لِلْكافِرِينَ أَمْثالُها) [٢] آنها انتظار نداشته باشند كه با انجام اعمال مشابه آنها از كيفرهاى مشابه‌

---

[١]" مجمع البيان" ذيل آيات مورد بحث.

[٢] ضمير" امثالها" به" عاقبة" برمى‌گردد كه از جمله قبل استفاده مى‌شود.