تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨١ - تفسير در آن دادگاه عدل همه به زانو درمىآيند!

در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه اگر خدا فرمان داده است اعمال آدمى را" استنساخ" كنند بايد قبل از آن كتابى باشد كه از روى آن كتاب، نامه اعمال نوشته شود، لذا بعضى معتقدند كه نامه اعمال همه انسانها قبلا در لوح محفوظ نوشته شده است، و فرشتگان حافظ اعمال آدمى، آن را از روى لوح محفوظ استنساخ مى‌كنند.

اما اين معنى چندان متناسب با آيه مورد بحث نيست، آنچه مناسب است يكى از دو معنى است يا" استنساخ" در اينجا به معنى اصل كتابت است (چنان كه بعضى از مفسران گفته‌اند) و يا خود اعمال آدمى همچون كتابى است تكوينى كه فرشتگان حافظان اعمال از روى آن نسخه بردارى، و عكس بردارى مى‌كنند، لذا در آيات ديگر قرآن نيز به جاى اين تعبير تعبير به" كتابت" آمده است، در آيه ١٢ سوره يس مى‌خوانيم: إِنَّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى‌ وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ‌" ما مردگان را زنده مى‌كنيم و تمام آنچه را از پيش فرستاده‌اند و آثار آنها را مى‌نويسيم" [١] در باره انواع كتابهاى ثبت اعمال (نامه اعمال شخصى، نامه اعمال امتها، كتاب جامع و عمومى همه انسانها) در ذيل آيه ١٢ سوره يس (جلد ١٨ صفحه ٣٣٣) بحث بيشترى آمده است.

[١] در روايتى از امير مؤمنان على (ع) آمده است:

ان للَّه ملائكة ينزلون فى كل يوم يكتبون فيه اعمال بنى آدم‌

" خداوند فرشتگانى دارد كه همه روز از آسمان نازل مى‌شوند و اعمال بنى آدم را مى‌نويسند" شيخ طوسى در" تبيان" ذيل آيه مورد بحث بعد از نقل روايت فوق مى‌فرمايد:" منظور از" نستنسخ" اين است كه به فرشتگان حافظ اعمال دستور مى‌دهيم اعمالى را كه موجب استحقاق ثواب يا عقاب است از اين گروه بگيرند و ثبت كنند و بقيه را ملغى سازند، چون گروه اول همه اعمال را مى‌نويسند" (تبيان جلد ٩ صفحه ٢٦٠).