تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٢ - نكتهها

نكته‌ها:

١- در اين آيات سماوات و ارض (آسمانها و زمين) سه بار تكرار شده است يك بار به عنوان بيان ربوبيت پروردگار و تدبير و تصرف او، و يك بار به عنوان الوهيت پروردگار، و يك بار هم مالكيت و حاكميت او، و اين هر سه با هم مربوط و در حقيقت علت و معلول يكديگرند، او" مالك" است و به همين دليل" رب" است، و در نتيجه" اله" است و توصيف او به" حكيم" و" عليم" نيز تكميلى است براى همين معانى.

*** ٢- از بعضى از روايات اسلامى استفاده مى‌شود كه تعبير آيات فوق‌ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ‌ دستاويزى براى بعضى از زنادقه و مشركان شده بوده است، و با سفسطه آن را چنين تفسير مى‌كردند كه در آسمان معبودى است و در زمين معبود ديگرى، در حالى كه آيه فوق عكس آن را مى‌گويد: او كسى است كه هم در آسمان معبود است و هم در زمين يعنى همه جا معبود او است.

با اينحال هنگامى كه اين مطلب را به عنوان يك سؤال در برابر امامان معصوم طرح مى‌كردند آنها با جوابهاى نقضى و حلى به آنها پاسخ مى‌گفتند.

از جمله در كتاب كافى از" هشام بن حكم" نقل شده است كه" ابو شاكر ديصانى" [١] به من گفت در قرآن آيه‌اى است كه سخن ما را مى‌گويد! گفتم:

كدام آيه؟ گفت همين آيه‌ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ‌ و من ندانستم چگونه به او پاسخ بگويم.

---

[١]" ابو شاكر ديصانى" يكى از علماى فرقه ديصانيه بود كه عقيده دوگانه پرستى داشتند و قائل به خداى نور و خداى ظلمت بودند (دائرة المعارف دهخدا ماده (ديصان).