تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٩ - تفسير منافقان و ضعيف الايمانها در صحنه احزاب

پيامبر ص دستور داد باز گردند.

" يثرب" نام قديمى مدينه است، پيش از آنكه پيامبر ص به آنجا هجرت كند، بعد از آن كم‌كم نام مدينة الرسول (شهر پيغمبر) بر آن گذارده شد كه مخفف آن همان" مدينه" بود.

اين شهر نامهاى متعددى دارد، سيد مرتضى (رحمة اللَّه عليه) علاوه بر اين دو نام (يثرب و مدينه) يازده نام ديگر براى اين شهر ذكر كرده از جمله" طيبه" و" طابه" و" سكينه" و" محبوبه" و" مرحومه" و" قاصمه" است (بعضى يثرب را نام زمين اين شهر مى‌نامند) [١] در پاره‌اى از روايات آمده است كه پيامبر ص فرمود:" اين شهر را يثرب نناميد" شايد به اين جهت كه يثرب در اصل از ماده" ثرب" (بر وزن حرب) به معنى ملامت كردن است، و پيامبر ص چنين نامى را براى اين شهر پر بركت نمى‌پسنديد.

به هر حال اينكه منافقان اهل" مدينه" را با عنوان" يا أَهْلَ يَثْرِبَ‌" خطاب كردند بى دليل نيست، شايد به خاطر اين بوده كه مى‌دانستند پيامبر از اين نام متنفر است، و يا مى‌خواستند عدم رسميت اسلام و عنوان" مدينة الرسول" را اعلام دارند، و يا آنها را به دوران جاهليت توجه دهند!.

*** آيه بعد به سستى ايمان اين گروه اشاره كرده مى‌گويد:" آنها در اظهار اسلام آن قدر سست و ضعيفند كه اگر دشمنان از اطراف و جوانب مدينه وارد آن شوند، و اين شهر را اشغال نظامى كنند و به آنها پيشنهاد نمايند كه به سوى آئين شرك و كفر باز گرديد به سرعت مى‌پذيرند، و جز مدت كمى براى انتخاب اين راه درنگ نخواهند كرد"!

---

[١] مجمع البيان جلد ٨ صفحه ٣٤٦.