مثال مورچه‌اى كه هر روز مى‌بينيم، و ممكن است در طول روز بارها تعدادى از آنها را له مى‌كنيم، و در نظر ما موجود عادى كم‌اهميّتى جلوه مى‌كند، اگر بدست معلّم توحيد و خداشناسى بيفتد، پيرامون خلقت شگفت‌انگيز آن غوغا مى‌كند. حضرت على عليه السلام در خطبه‌هاى متعدّدى از نهج‌البلاغه در مورد اين مخلوق اسرارآميز پروردگار سخن گفته است. از جمله در خطبه ١٨٥ مى‌فرمايد:

«وَ لَوْ فَكَّرْتَ فِي مَجَارِي أَكْلِهَا فِي عُلْوِهَا وَ سُفْلِهَا وَ مَا فِي الْجَوْفِ مِنَ شَرَاسِيفِ بَطْنِهَا وَ مَا فِي الرَّأْسِ مِنْ عَيْنِهَا وَ أُذُنِهَا، لَقَضَيْتَ مِنْ خَلْقِهَا عَجَباً، وَ لَقِيتَ مِنْ وَصْفِهَا تَعَباً!

؛ اگر در مورد دستگاههاى گوارشى مورچه (از قبيل گلو، روده‌ها، ناى، مرى، معده) تفكّر و انديشه كنى، وعضلات ريز و ظريف داخل بدن او را به مطالعه بنشينى، و اجزاى مختلف گوش و چشمش را مورد تأمّل و دقّت قرار دهى، از آفرينش آن شگفت‌زده خواهى شد، و (البتّه) مطالعه پيرامون اين موجود الهى موجب زحمت، و بس پيچيده است».

«موريس مترلينگ» دانشمند بزرگى است كه بيست سال از عمر خويش را صرف مطالعه پيرامون مورچگان كرده، و در مورد فعّاليّتهاى مختلف آنان، و ساختمان شگفت‌انگيز بدن آنها، به مطالب نو و جديدى دست يافته است، و نتيجه اين تحقيقات طولانى و پر زحمت را در كتابى بنام مورچگان منتشر كرده است.

آرى! خوانندگان محترم مورچه‌اى كه اين قدر در نظر ما كم اهميّت است، آن قدر پر رمز و راز است كه يك دانشمند بيست سال روى آن مطالعه كرده است، و بدون شك باز هم جاى مطالعات گسترده‌تر دارد. بنابراين از كنار هيچ چيز نبايد ساده عبور كنيم، بلكه بايد نگاههاى ما به آن، نگاه عميق و تفكّر برانگيز باشد.

نكته چهارم: نگاهى به مجموعه سوره انشقاق‌

اين سوره كه بيست و پنج آيه دارد، پيرامون هفت موضوع سخن مى‌گويد. در ابتدا از نشانه‌ها و علائم قيامت شروع مى‌كند؛ متلاشى شدن كرات آسمانى، و گسترده شدن زمين و آنچه در آستانه قيامت رخ مى‌دهد. «إِذَا السَّمَاءُ انشَقَّتْ‌ ...»