سوگندهاى پر بار قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٠ - خنّس، جوار و كنّس

چه تعبير عجيبى! گويا روز در زيرپنجه هيولاى شب گرفتار شده، به گونه‌اى كه نمى‌تواند نفس بكشد. طلوع فجر صادق بشارت روز است، و آهسته آهسته صبح- كه طليعه روز است- نفس مى‌كشد. نفسهاى صبحگاهى نه تنها براى زمين بلكه براى انسانها نيز ارزشمند است. بدين جهت سفارش شده كه در آن هنگام تحرّك و ورزش بيشترى نموده و نفس عميق بكشيم.

خلاصه اينكه خداوند متعال در اين سوره به ستاره‌هاى پنجگانه و سحرگاهان و صبحگاهان و در حقيقت به نظام نور و ظلمت قسم ياد كرده است.

اين همه قسم براى چه؟

قسم به اين موضوعات مهم و با ارزش براى چيست؟ چرا خداوند متعال به ستارگان و سحرگاهان و صبحگاهان سوگند خورده است؟

آيه شريفه زير در حقيقت مقسم له است و منظور از قسم‌هاى سه گانه را بيان مى‌كند:

« «إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ»؛ قسم به ستارگان و صبحگاهان و سحرگاهان كه اين قرآن سخن فرستاده خدا به پيامبر اسلام است، و زاييده فكر بشر و انديشه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نمى‌باشد. سوگند به امور سه گانه بالا كه قرآن وحى آسمانى است كه توسط فرستاده خداوند، حضرت جبرئيل، بر پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله نازل شده است.

خداوند متعال در اينجا پنج صفت براى جبرئيل بيان كرده، و گويا مى‌خواهد به همه اعلان كند كه فرستادگانشان بايد داراى اين صفات پنجگانه باشند:

١. «كريم»؛ اوّلين ويژگى يك رسول و فرستاده اينكه شخص كريم و بزرگوارى باشد. انسانهاى پست و بى‌شخصيّت را نبايد مأمور كارهاى ارزشمند كرد.

٢. «ذى قوّة»؛ دومين صفت فرستاده اينكه قوّت و توانايى انجام كار مورد نظر را داشته باشد. انسانهاى ضعيف و ناتوان براى چنين كارهايى انتخاب نشوند.

٣. «عند ذى العرش مكين»؛ ويژگى ديگر يك فرستاده اين است كه در پيشگاه‌