پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦١ - ترجمه

آن‌گاه امام عليه السلام بعد از ذكر ارتباط اين طبقات اجتماعى با يكديگر اشاره به نكته مهمى مى‌كند و مى‌فرمايد: «خداوند در آفرينش خود براى هر يك از اين طبقات، وسعتى قرار داده همچنين هر يك بر والى به مقدار اصلاح كارشان حقى دارند»؛

(وَفِي اللَّهِ لِكُلٍّ سَعَةٌ، وَلِكُلٍّ عَلَى الْوَالِي حَقٌّ بِقَدْرِ مَا يُصْلِحُهُ).

اشاره به اينكه تمام اين طبقات براى رسيدن به خواسته‌هاى خود از دو سرچشمه كمك مى‌گيرند: نخست سرچشمه آفرينش است كه خداوند مواهب و نعمت‌ها و امكاناتى در اين عالم آفريده كه هر كدام از اين گروه‌ها مى‌توانند با تلاش و كوشش و برنامه‌ريزى از آن بهره‌مند شوند، اين بر حسب جهان تكوين، و اما از نظر جهان تشريع، حكومت اسلامى وظيفه دارد كه به همه آنها كمك كند تا به مقاصد خويش برسند، زيرا حكومت هم داراى قدرت مالى است و هم قدرت اجرايى و مى‌تواند از اين دو قدرت براى كمك به همه طبقات اجتماعى بهره بگيرد.

سپس در ادامه اين سخن درباره اين مطلب سخن مى‌گويد كه والى چگونه مى‌تواند وظيفه خود را در اين راه به خوبى انجام دهد مى‌فرمايد: «هرگز والى از عهده اداى آنچه خداوند او را به آن ملزم ساخته بر نمى‌آيد جز با اهتمام و كوشش و يارى جستن از خداوند و آماده ساختن خويش بر ملازمت حق و شكيبايى و استقامت در برابر آن، خواه امورى باشد كه بر او سبك باشد يا سنگين»؛

(وَلَيْسَ يَخْرُجُ الْوَالِي مِنْ حَقِيقَةِ مَا أَلْزَمَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ إِلَّا بِالِاهْتِمَامِ وَالِاسْتِعَانَةِ بِاللَّهِ، وَتَوْطِينِ‌ [١] نَفْسِهِ عَلَى لُزُومِ الْحَقِّ، وَالصَّبْرِ عَلَيْهِ فِيمَا خَفَّ عَلَيْهِ أَوْ

ثَقُلَ).

در واقع امام عليه السلام سه شرط براى موفقيت والى در انجام وظيفه در برابر

[١]. «توطين» به معناى وادار ساختن بر چيزى است و «توطين نفس» يعنى خويشتن را به كارى وادار كردن. دراصل از ماده وطن گرفته شده گويى انسان آن كار را وطن خويش قرار مى‌دهد و در آن توقف مى‌كند. اين واژه گاه به معناى عادت دادن نيز آمده است.