پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٨ - ترجمه

درآمدها و هزينه‌هاى جارى را.

آن‌گاه امام عليه السلام پيوند گروه ديگرى را با اصناف گذشته بيان كرده مى‌فرمايد:

«همه اين گروه‌ها نيز بدون تجار و پيشه‌وران و صنعتگران سامان نمى‌يابند (زيرا) آنها (تجار و صنعتگران) وسايل زندگى ايشان (گروه‌هاى پيشين) را جمع‌آورى كرده و در بازارها عرضه مى‌كنند و (گروهى از آنان) وسايل و ابزارى را با دست خود مى‌سازند كه ديگران قادر به آن نيستند»؛

(وَلَا قِوَامَ لَهُمْ جَمِيعاً إِلَّا بِالتُّجَّارِ وَذَوِي الصِّنَاعَاتِ، فِيمَا يَجْتَمِعُونَ عَلَيْهِ مِنْ مَرَافِقِهِمْ‌ [١]، وَيُقِيمُونَهُ مِنْ أَسْوَاقِهِمْ‌

وَيَكْفُونَهُمْ مِنَ التَّرَفُّقِ‌ [٢] بِأَيْدِيهِمْ مَا لَايَبْلُغُهُ رِفْقُ غَيْرِهِمْ).

روشن است كه جمله‌

«فِيمَا يَجْتَمِعُونَ.

..» و

«يُقِيمُونَهُ مِنْ أَسْوَاقِهِمْ»

اشاره به تجار و پيشه‌وران است كه كار آنان جمع‌آورى مواد مورد نياز مردم از مناطق دور و نزديك و عرضه كردن آنها در بازارها و گذاشتن آنها در اختيار مصرف كنندگان است؛ ولى جمله‌

«وَيَكْفُونَهُمْ مِنَ التَّرَفُّقِ بِأَيْدِيهِمْ.

..» اشاره به صنعتگران است كه آنها با تلاش و رنج و زحمت وسايل مورد نياز مردم را با دست‌هاى خود- البته طبق شرايط آن زمان- ساخته و پرداخته و در اختيار نيازمندان مى‌گذارند.

ممكن است بعضى چنين پندارند كه تجار نقش مهمى در زندگى انسان‌ها ندارند؛ نه كار توليدى انجام مى‌دهند و نه زراعت و دامدارى و صنعت. چگونه امام آنها را از اركان جامعه شمرده است؟ ولى اگر تاجر، انسانى وظيفه‌شناس باشد به يقين كارهاى مهمى را انجام مى‌دهد، زيرا از يك سو در هر منطقه‌اى از

[١]. «مَرافِق» جمع «مرفق» بر وزن «مسجد» و همچنين جمع «مرفق» بر وزن «محور» به معناى امورى است كه‌انسان از آنها منتفع و بهره‌مند مى‌شود.

[٢]. «التَّرَفُّق» به معناى بهره‌مند شدن و استفاده كردن است و جمله (ما لايَبْلُغُهُ رِفْقُ غَيْرِهِمْ) اشاره به اين است كه خداوند استعدادها و موقعيت‌هاى اجتماعى را مختلف آفريده است؛ چه بسيار كارهايى كه از فردى ساخته است و از فردى ديگر ساخته نيست و نتيجه زندگى اجتماعى همين است كه هر كس بر طبق استعداد و توان خود به كارى مشغول مى‌شود و ديگران از آن بهره‌مند مى‌گردند و در برابر به او بهره مى‌دهند.