پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢١ - نكته اهمّيّت مشورت در زندگى انسانها

بديهى است هر قدر كار مهم‌تر باشد اهمّيّت مشورت بيشتر مى‌شود و تجربه نشان داده كسانى كه كارهاى مهم خويش را با مشورت و صلاح‌انديشى خردمندان انجام مى‌دهند كمتر گرفتار لغزش مى‌شوند و برعكس مستبدان به رأى كه خود را از افكار ديگران بى‌نياز مى‌بينند غالباً گرفتار اشتباهات پر هزينه و يا خطرناك مى‌گردد. ولذا در كلمات نورانى و گهربار امام عليه السلام مى‌خوانيم:

«مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ هَلَكَ وَمَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِي عُقُولِهَا؛

كسى كه استبداد به رأى پيشه كند هلاك مى‌شود و كسى كه با مردان صاحب‌نظر به مشورت بنشيند شريك عقل‌هاى آنها خواهد بود». [١]

در حديثى از امام حسن مجتبى عليه السلام آمده است:

«مَا تَشَاوَرَ قَوْمٌ إِلَّا هُدُوا إِلَى رُشْدِهِمْ؛

هيچ گروهى مشورت نمى‌كنند مگر اينكه به خير و صلاح خود مى‌رسند». [٢]

در حديثى از امام باقر عليه السلام اين جمله حكمت‌آميز از تورات‌ نقل شده است:

«مَنْ لَمْ يَسْتَشِرْ يَنْدَم؛

كسى كه مشورت نكند پشيمان مى‌شود». [٣]

تفاوت نمى‌كند كه انسان با عاقلان بالاتر از خود مشورت كند يا زيردست، چنان‌كه از امام على بن موسى الرضا عليهما السلام نقل شده هنگامى كه نام پدرش موسى بن جعفر را نزد او بردند فرمود: عقل‌ها با عقل او برابرى نداشتند؛ ولى با اين حال گاه با غلامان سياه مشورت مى‌كرد. به آن حضرت عرض كردند: با چنين شخصى مشورت مى‌كنى! فرمود:

«إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعالى‌ رُبَّمَا فَتَحَ عَلَى لِسَانِه؛

اى بسا خداوند متعال كليد حل مشكل را بر زبان او قرار دهد». [٤]

جالب اينكه در مورد فلسفه‌هاى مشورت افزون بر آنچه گذشت آمده است:

[١]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار، ١٦١.

[٢]. بحارالانوار، ج ٧٥، ص ١٠٥، ح ٤.

[٣]. همان مدرك، ج ٧٤، ص ٤٣، ح ١٣.

[٤]. همان مدرك، ج ٧٢، ص ١٠١، ص ٢٥.