پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٤ - شرح و تفسير از نفرين مظلومان بترس!

برابر خداوند و مردم را نسبت به خويشتن و خاندان خود و كسانى كه از رعايا مورد علاقه تواند رعايت كن»؛

(أَنْصِفِ اللَّهَ وَأَنْصِفِ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ، وَمِنْ خَاصَّةِ أَهْلِكَ، وَمَنْ لَكَ فِيهِ هَوًى‌ [١] مِنْ رَعِيَّتِكَ).

البته منظور از انصاف در برابر خداوند اطاعت از اوامر و نواهى اوست و انصاف در برابر مردم ترك هرگونه تبعيض و تمايل به افراد مورد نظر است؛ همان چيزى كه غالب زمامداران در گذشته و حال گرفتار آن بوده و هستند كه وقتى به قدرت مى‌رسند براى دوستان و بستگان و افراد مورد علاقه خود امتيازاتى قائل مى‌شوند كه هرگز آن به ديگران نمى‌دهند. اين تبعيض سرچشمه انواع انحرافات و نابسامانى‌هاى حكومت‌هاست.

بايد توجّه داشت كه «انصاف» از ريشه «نصف» گرفته شده كه به نيمه هر چيزى اطلاق مى‌شود و از آن جايى كه عدالت سبب مى‌شود انسان حقوق اجتماعى را در ميان خود و ديگران عادلانه تقسيم كند، از اين جهت به آن انصاف گفته‌اند. در بيان ديگر انصاف آن است كه انسان هرچه براى خود و دوستان و نزديكان خود مى‌خواهد براى ديگران هم بخواهد و آنچه درباره خود و افراد مورد علاقه‌اش روا نمى‌دارد درباره ديگران نيز روا ندارد.

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود:

«سَيِّدُ الْأَعْمَالِ ثَلَاثَةٌ إِنْصَافُ النَّاسِ مِنْ نَفْسِكَ حَتَّى لَاتَرْضَى بِشَيْ‌ءٍ إِلَّا رَضِيتَ لَهُمْ مِثْلَهُ»

برترين اعمال سه چيز است و امام عليه السلام اوّلين آن را رعايت انصاف درباره مردم شمرد و در تفسير آن مى‌فرمايد: بايد به گونه‌اى باشد كه هرچه را براى خود مى‌خواهى مانند آن را براى ديگران هم بخواهى». [٢]

اما انصاف در مورد خداوند اين است كه انسان حدّاقل مواهب الهى را عادلانه‌

[١]. «هَوًى» به معناى ميل و علاقه است.

[٢]. كافى، ج ٢، ص ١٤٤، ح ٣.