بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠ - نقد و بررسى اين دليل
است، نه به هنگام پايان مدّت خيار فسخ؛ بنابراين، نارضايتى او بعد از انقضاى خيار فسخ، چه تأثيرى در عقد بيع مىگذارد؟
پاسخ: بله، رضايت و عدم رضايت به هنگام معامله لازم است، ولى نارضايتى شديد فروشنده بعد از پايان خيار فسخ، نشان مىدهد كه او به هنگام عقد معامله هم راضى نبوده است، وگرنه روشن است كه عدم رضايت او بعد از اجراى صيغه معامله تأثيرى ندارد، و اگر از او سؤال شود كه آيا تجديد نظرى براى تو حاصل شده؟ مىگويد:
من از اوّل نيز عقيدهام همين بوده كه صورت ظاهر را حفظ كنم.
نتيجه اين كه، آن قسم از حيلههاى ربا كه در آن نشانهها و قراينى بر عدم قصد جدّى طرفين وجود دارد، مشمول عمومات و اطلاقات نيست و به وسيله اين دليل نمىتوان حكم به صحّت آنها كرد.
سؤال: آيا در بين حيلههاى فرار از ربا، موردى هست كه در آن قصد جدّى وجود داشته باشد؟
پاسخ: آرى، در بعضى موارد قصد جدّى وجود دارد، مانند مضاربه كه يكى از راههاى خلاصى از رباست، چون در مضاربه «سرمايهگذار» قصدش سود حلال است، و اگر مضاربهاى در بين نباشد راضى به آن نمىشود؛ به همين جهت، با «عامل» مضاربه شرط مىكند كه حتما با پول او كار تجارى انجام دهد، بر اين اساس ما معتقديم مضاربههايى كه توسّط بانكها انجام مىشود، اگر فقط صورتسازى باشد و مضاربه تنها بر روى كاغذ باشد، صحيح نيست؛ بلكه بانك بايد كار تجارى انجام دهد، و قسمتى از سود را به سپردهگذار تخصيص دهد.