بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٣ - نقد و بررسى روايات گروه دوم

است و ديگر اين كه موثّق بودن معلّى بن خنيس ثابت نيست.

از مجموع روايات هفتگانه‌اى كه نقل شد و بعضى روايات مشابه ديگر [١] استفاده مى‌شود كه براى فرار از رباى معاملاتى، در بيع دو جنس مشابه غير هموزن، ضمّ ضميمه راه مناسبى است، اگر چه ضميمه چيز ناچيزى باشد، اين گروه از روايات، از نظر سند قويتر، و از جهت دلالت صريحتر از گروه اوّل مى‌باشد.

نقد و بررسى روايات گروه دوم‌

همان اشكالات گروه اوّل در اينجا نيز ديده مى‌شود، زيرا اوّلا در بسيارى از موارد ضمّ ضميمه و فروختن آن به قيمت بالا جدّى نيست، يعنى هرگز كسى يك پاره مس را به ٥٠٠ دينار نمى‌خرد، و قصد جدّى در اين معامله ندارد، علاوه بر اين كه چنين معامله‌اى عقلايى نيست، و عقلا چنين انسانى را سفيه مى‌پندارند.

ثانيا هيچ يك از مفاسد ربا با اين كار (ضمّ ضميمه) از بين نمى‌رود.

آيا ظلم ناشى از رباخوارى با ضمّ ضميمه از بين مى‌رود؟ آيا فاصله طبقاتى بين فقير و غنى، با اضافه كردن يك دستمال به معامله ربوى مرتفع مى‌شود؟! آيا فساد تجارت و كسبها، با ضميمه كردن يك قوطى كبريت از بين مى‌رود؟!

بى‌شك هيچ يك از مفاسد مذكور، و بقيّه مفاسد رباخوارى، با ضمّ ضميمه از بين نمى‌رود.

[١]. وسائل الشّيعه، جلد ١٢، ابواب الصّرف، باب ١١، حديث ٥ و مستدرك الوسائل، جلد ١٣، ابواب الرّبا، باب ١٦، حديث ١ و ابواب الصّرف، باب ٤، حديث اوّل.