بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٨ - طايفه أول روايات حيل
اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از مكّه به مدينه مهاجرت فرمود، مشاهده كرد كه آب مدينه با مزاج مهاجرين سازگار نيست، و ظاهرا علّت آن اين بود كه آب مدينه، سنگينتر از آب مكّه و به اصطلاح طبيعتا سرد بود، مهاجرين از اين موضوع رنج مىبردند، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى حلّ اين مشكل دستور داد كه در ظرفهاى آب مقدار كمى خرما بريزند، به گونهاى كه رنگ و طعم آب عوض نشود و به اصطلاح مضاف نگردد، سپس مهاجرين از اين آب، هم براى خوردن استفاده مىكردند و هم براى وضو، و بعضى اسم اين آب را «نبيذ» گذاردند. [١]
كم كم افراد فرصت طلب از اين راهنمايى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سوء استفاده كرده، خرماى بيشترى درون ظرفهاى آب ريختند، كه با گذشت زمان، آبهاى مذكور تبديل به شراب مست كننده خفيفى مىشد و بدين وسيله در لباس «نبيذ» شرابخوارى مىكردند.
خلاصه اين كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در اين روايت كسانى كه از حيلههاى به اصطلاح شرعى، براى رباخوارى و غير آن استفاده مىكنند را، مذمّت نموده است.
ب: صالح بن عقبه از يونس شيبانى چنين نقل مىكند:
«قلت لأبي عبد اللّه عليه السّلام الرّجل يبيع البيع و البائع يعلم انّه لا يسوّى الّا انّه يعلم انّه سيرجع فيه فيشتريه منه؟ قال: فقال: يا يونس انّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله قال لجابر بن عبد اللّه: كيف انت اذا ظهر الجور و اورثهم الذّل؟ قال
[١]. در كتاب وسائل الشّيعه، جلد ١٧، ابواب الاشربة المحرّمه، باب ٢٤، اشارهاى به اين مطلب ديده مىشود.