بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٧ - حكمت تحريم رباى معاملاتى
مىفرمايد:) محمّد بن منكدر [١] به پدرم امام باقر عليه السّلام مىگفت: اى ابا جعفر- خدايت رحمت كند- اگر يك دينار به دست بگيرى، در حالى كه نرخ آن ١٨ درهم است و تمام شهر مدينه را دور بزنى كه كسى آن را ٢٠ درهم بخرد، خريدارى پيدا نمىكنى، بنابراين، اين كار (ضمّ ضميمه و قرار دادن يك دينار در مقابل هزار درهم مثلا) جز فرار از ربا نيست! پدرم همواره در جواب مىفرمود: راست مىگويى، و لكن اين كار فرار از باطل به سوى حق است.» [٢]
سند روايت: اين روايت از نظر سند اشكالى ندارد و معتبر است.
دلالت روايت: روايت فوق از نظر دلالت نيز اشكالى ندارد، ولى از ذيل آن استفاده مىشود كه در اينجا به صدر حديث اشاره نشده است، گويا امام باقر عليه السّلام چيزى در مورد ضمّ ضميمه فرموده بوده كه موجب تعجّب محمّد بن منكدر واقع شده و او سؤال فوق را مطرح كرده است.
ولى به هر حال اين روايت دلالت دارد كه ضمّ ضميمه، مشكل ربا را در معامله دو جنس مشابه غير هم وزن حل مىكند.
٣- سومين روايت را نيز عبد الرّحمن بن الحجّاج از يكى از معصومين عليه السّلام نقل مىكند. در اين روايت مىخوانيم:
«سألته عن رجل يأتى بالدّراهم الى الصّيرفى فيقول له: آخذ منك المائة بمائة و عشرين او بمائة و خمسة حتّى يراوضه على الّذى يريد، فاذا فرغ جعل
[١]. محمّد بن منكدر از راويان حديث شيعه نيست، بلكه از علماى اهل سنّت است كه علاقه و محبّت زيادى به اهل البيت عليه السّلام داشته است (جامع الرّواة، جلد دوم، صفحه ٢٠٤).
[٢]. وسائل الشّيعه، جلد ١٢، ابواب الصّرف، باب ٦، حديث ٢.