بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦ - نقد و بررسى اين دليل
مضاربه يكى از راههاى فرار از رباست كه هم قصد جدّى در آن متصوّر است و هم جنبه عقلايى دارد. كسى كه قصد دارد از سرمايه خود استفاده ببرد و در عين حال مبتلا به رباخوارى نشود، اقدام به مضاربه مىكند، كه هم جنبه عقلايى دارد و هم سرمايهگذار هدفش تحصيل سود به وسيله تجارت با سرمايه است، به همين جهت در سود و ضرر هر دو شريك است، و اگر فقط در سود شريك باشد مضاربه صحيح نيست. [١].
يا مانند اجاره و وام، كه در عصر و زمان ما زياد مرسوم شده است يعنى صاحب خانه، منزلش را مثلا به مبلغ ١٠٠٠ تومان به مستأجر اجاره مىدهد و در ضمن عقد اجاره شرط مىكند كه يك وام يك ميليون تومانى هم مستأجر به مالك بپردازد كه در اينجا هم قصد جدّى وجود دارد و هم قرارداد عقلايى است.
يا در جاهايى كه معامله نقد و نسيه بصورت جدّى انجام مىشود مثل اين كه مشترى از صاحب مغازه دو عدد فرش را به صورت نقد به دويست هزار تومان خريدارى مىكند و پول را تحويل مىدهد، سپس صاحب مغازه همان فرشها را از مشترى به صورت نسيه به مدّت يك سال، به مبلغ دويست و پنجاه هزار تومان مىخرد، كه هم معامله جدّى است و هم جنبه عقلايى دارد، و نشانه جدّى بودن چنين
[١]. البتّه صاحب سرمايه به يك شكل مىتواند در ضرر شريك نباشد و آن در صورتى است كه در عقد خارج لازم ديگرى، شرط كند كه اگر ضررى در مضاربه حاصل شود عامل جبران نمايد (منظور از عقد لازم، معامله ديگرى غير از مضاربه از عقود لازمه، مانند خريدوفروش يك جنس ديگر، مىباشد).