دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠

واژه شناسى بَدا

واژه «بَداء» از ريشه «بدو» ، به معناى «ظهور» است . ظهور ، خود در دو معناى : «ظهور پس از خفا» و «پيدايش رأى جديد» ، به كار مى رود . فيروزآبادى ، جوهرى و ابن فارِس ، به ترتيب مى نويسند : بَدا بَدْوا وبُدُوّا وبَداءً وبَداءَةً : ظَهَرَ ... وبَدا لَهُ في الأمرِ بَدوا وبَداءً وبَدأَةً : نَشَأَ لَهُ فيهِ رَأيٌ . [١] بَدا بَدْوا وبُدُوّا وبَداءً وبَداءَةً ، يعنى: هويدا شد ... و در كار ، براى او ، بدا حاصل شد ؛ يعنى: در آن ، برايش نظرى تازه ، پيدا شد . بَدا لَهُ في هذَا الأَمرِ بَداءٌ ـ مَمدودٌ ـ : أي نَشَأَ لَهُ فيهِ رَأيٌ . [٢] براى او در اين كار ، بداء حاصل شد ؛ يعنى: برايش نظرى تازه پيدا شد . تَقولُ : بَدا لي في هذَ الأَمرِ بَداءٌ : أي تَغَيَّرَ رَأيي عَمّا كانَ عَلَيه . [٣] مى گويى: برايم در اين كار ، بداء حاصل شد ؛ يعنى: نظرم در باره آن ، عوض شد . معناى دوم بَدا (پيدايش رأى جديد) ، خود ، دو صورت دارد : پيدايش رأيى بر خلاف رأى قبلى (تغيير در رأى) ، و پيدايش رأيى بدون سابقه قبلى. [٤] بدين سان ، «بداء» در لغت عرب ، در سه مورد به كار مى رود : ١ . آشكار شدن چيزى پس از مخفى بودنش ؛ ٢ . پيدايش رأيى بر خلاف رأى قبلى (تغيير رأى) ؛ ٣ . پيدايش رأيى بدون سابقه قبلى . حال بايد ديد كه بَدا در قرآن و احاديث ، به كدام معنا در مورد خداى متعال به كار رفته است .