كفر باقى نمانده بود. همه گريخته بودند. پيامبر (ص) اجازه داد تا مسلمانان سنگرها را رها كنند و به شهر بازگردند. «١» شهداى اسلام و كشتگان كفر در اين نبرد، از سپاه اسلام در درگيريها و تيراندازيها شش تن به شهادت رسيدند.
يكى از آنها «سَعْدِ بْنِ مُعاذ» بود كه تيرى شاهرگ دستش را قطع كرده بود. او تا ماجراى بَنى قُرَيْظَه زنده بود و پس از آن بلافاصله چند روز به لقاءاللَّه پيوست. از مشركان احزاب نيز ٣ نفر كشته شدند كه هلاكت دو نفرشان به دست على عليه السلام بود. «٢» در خصوص ماجراى نبرد احزاب، آيات ٩ تا ٢٥ سوره احزاب نازل گرديد.
ارزيابى عوامل شكست سپاه احزاب‌ ١- حفر خندق توسط سپاه اسلام.
٢- كشته شدن قهرمان احزاب «عَمْرِوبْنِ عَبْدِوَدّ» كه تأثير سوئى در روحيه كفّار گذاشت.
٣- ثبات و پايدارى نيروهاى اسلامى و پاسدارى و مراقبت دقيق از سنگرهاى خود و همچنين حراست كامل از شهر مدينه.
٤- كمبود آذوقه براى نيروها و چارپايان محاصره كنندگان.
٥- نامساعد بودن اوضاع جوّى و مقارن بودن عمليات با فصل زمستان و سرماى شديد كه عموماً با وضع مكّيان ناسازگار بود.
٦- بر هم خوردن اتحاد نظامى دشمن با ابتكار فرماندهى سپاه اسلام، رسول خدا (ص).