هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٩
ارتكاب معاصى و آلودگى به گناهان و پيروى هواى نفس و شهوات وادار مىسازد. «١» ٢- طاغوتها و سران:
دسته ديگر از گمراه كنندگان، طاغوتها و سران گمراه در هر قوم و ملت هستند؛ زيرا از نظر روانى معمولًا عموم مردم تابع رؤساى خود مىباشند و در اعمال و رفتار از آنان تقليد كرده و خود را مشابه آنان مىسازند، به گونهاى كه ضرب المثل مشهور است كه «النَّاسُ عَلى دينِ مُلوُكِهِمْ» آنان با در دست داشتن مراكز قدرت و تصميمگيرى و با روحيه طغيان و سركشى، امكانات جامعه را به انحصار خود درآورده و در جهت تأمين اميال شخصى و برپايى فساد و فحشا به كار مىبرند.
قرآن مجيد اقرار مجرمان را به اين حقيقت كه يكى از اسباب گمراهى آنان، همين اطاعت از سران گمراه بوده است، چنين نقل مىكند:
«وَقَالُوا رَبَّنَا إِنّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبيلَا» «٢» و مىگويند: پروردگارا ما از سران و بزرگان خود اطاعت كرديم و ما را گمراه ساختند! در تفسيرِ «سادَتَنا وَ كُبَراءَنا»، برخى اولى را به معناى پادشاهان و صاحبان قدرت و دومى را به كسانى كه از نظر سنى بزرگترند معنا كردهاند. «٣» برخى نيز هر دو را به يك معنا و براى تأكيد دانستهاند.
خداوند متعال در آيات ديگرى به تشريح عملكرد سران فاسد پرداخته و مىفرمايد: «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَبِئْسَ الْقَرَارُ وَجَعَلُوا لِلَّهِ أَندَاداً لِّيُضِلُّوا عَن سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ» «٤» آيا نديدى كسانى را كه نعمت خدا را به كفران تبديل كردند و قوم خود را به سراى نيستى و نابودى كشاندند؟ (سراى نيستى و نابودى، همان) جهنم است كه آنها در