مى‌گذارد. به همين جهت اعمال انسانى گاهى زمينه ساز هدايت وى مى‌شود- چنانكه در بحث زمينه‌هاى هدايت به آن اشاره شد- و گاهى نيز مانع هدايت يافتن انسان گشته، سبب مى‌شود كه شخص نتواند از چلچراغ هدايت كه در سر راه او قرار مى‌گيرد بهره ببرد. برخى از آن كردارها بدين قرار است:
الف- تقليد كوركورانه: پيروى از ديگران بدون داشتن حجّت عقلى يا شرعى انسان را دچار چنان جمودى مى‌گرداند كه ديگر نمى‌تواند ترك عادت كند و از رفتار و اعمال گذشتگان دست بكشد و هدايت شود.
قرآن مجيد در اين‌باره مى‌فرمايد:
«وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى‌ مَا أَنْزَلَ اللّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئاً وَلَا يَهْتَدُونَ» «١» و هنگامى كه به آنها گفته شود. به سوى آنچه خدا نازل كرده و به سوى پيامبر بياييد، مى‌گويند آنچه از پدران خود يافته‌ايم، ما را بس است! گر چه پدران آنها چيزى نمى‌دانستند و هدايت نيافته بودند؟! مترفان و مرفهان بى درد به طور معمول با چنين حربه‌اى در برابر پيامبران ايستادگى مى‌كردند؛ در آيه‌اى ديگر مى‌خوانيم:
«وَكَذلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِن نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى‌ أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى‌ آثَارِهِم مُقْتَدُونَ» «٢» و اين گونه در هيچ شهر و ديارى پيش از تو بيم‌دهنده‌اى نفرستاديم مگر اينكه ثروتمندان مست و مغرور آن گفتند: ما پدران خود را بر آيينى يافتيم و به آثار آنان اقتدا مى‌كنيم.
در زمان ما نيز كه به عصر علم و آگاهى و تمدن شهرت يافته، اكثر قريب به اتفاق‌