به‌تقوا مزيّن گرديد- و مى‌دانيم كه رعايت تقواى الهى همان انجام اعمال صالح است- داراى نور و قوه تشخيص مى‌گردد كه به وسيله آن راه را از بيراهه تشخيص داده، هدايت بيشترى خواهد يافت:
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن تَتَّقُوا اللّهَ يَجْعَل لَكُمْ فُرْقَانًا ...» «١» اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! اگر تقواى الهى را رعايت كنيد، براى شما وسيله‌اى جهت جدا ساختن حق از باطل قرار مى‌دهد.
همچنين خداوندتضمين نموده كسانى را كه در راه او مجاهده كنند، هدايت خواهد كرد:
«وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» «٢» و آنها كه در راه ما جهاد كنند، قطعاً به راههاى خود، هدايتشان خواهيم كرد و خداوند با نيكوكاران است.
در روايتى از امام باقر (ع) نقل شده كه فرمود:
«مَنْ عَمِلَ بِما يَعْلَمُ عَلَّمَهُ اللَّهُ مِمَّا لَمْ يَعْلَمْ» «٣» هر كس به آنچه كه مى‌داند عمل كند، خداوند او را به آنچه نمى‌داند آگاه مى‌گرداند.
و نقش هدايتگرانه چنين علمى كه در سايه عمل براى انسان حاصل مى‌شود، بسيار روشن است و زمينه‌ساز بودن اعمال صالح براى هدايت افراد را نيز نشان مى‌دهد.
٣- عوامل خارجى‌ سومين دسته از عوامل هدايت انسان، عوامل خارج از وجود اوست كه شامل دو بحث هدايتگران و محيط سالم مى‌شود. بحث مربوط به هدايتگران در فصل آتى به‌