هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨١

كسى كه عملش سخنش را تصديق نكند، عالم نيست.
و چنين كسانى قطعاً هدايتگر ديگران نيز نخواهند بود.
٣- اظهار حق: مسؤوليت چندين امر بر عهده دانشمندان است كه در صورتى كه به وظايف خويش عمل كنند مى‌توانند هدايتگرانى مفيد براى جامعه باشند. وظيفه اول آنان تعليم دادن به مردم است. امام على عليه السلام در اين زمينه مى‌فرمايد: «خداوند از اهل جهل پيمان نگرفته كه به تعلّم بپردازند مگر اينكه (قبلًا) از اهل علم پيمان گرفته كه به آنان بياموزند» «١». وظيفه دوم دانشمندان آن است كه علمشان را كتمان ننموده و در مواقع مقتضى و بويژه در برابر بدعت‌ها و كج‌رويهاى جامعه ظهور دهند. توبيخ شديد علماى اهل كتاب در قرآن در همين رابطه است كه چرا بر سر پيمانى كه از آنان گرفته شده كه حقايق را بيان كنند واز كتمان آن بپرهيزند، عمل نكرده‌اند؛ «٢» و يا چرا از هدايت مردم طفره رفته و آنان را از كارهاى زشت نظير گفتار گناه‌آلود و حرامخوارى باز نمى‌دارند. «٣» خلاصه آنكه دانشمندى توان هدايت را دارد كه برابر باطل شجاعت به خرج داده و وظايف الهى خويش را بر سود و زيان اندك دنياى مادى ترجيح دهد.
٤- ساده زيستى: يكى از ويژگى‌هاى عالمان هدايتگر مسأله زهد و ساده‌زيستى و عدم اقبال آنها به دنيا و ماديات است. دانشمندى كه خود را اسير منافع مادى نكرده و از دام طمع رهايى جسته توان رهنمايى ديگران را دارد امّا كسى كه از زهد روگردان بوده و خود را در بند مطامع دنياى مادى قرار داده هرگز قدرت بر اصلاح ديگران را ندارد.
پيامبر اكرم (ص) فرمود:
«مَنِ ازْدادَ فِى الْعِلْمِ رُشْداً فَلَمْ يَزْدَدْ فِى الدُّنْيا زُهْداً، لَمْ يَزْدَدْ مِنَ اللَّهِ الَّا بَعْداً» «٤» كسى كه علمش زياد شود امّا زهد او در دنيا افزون نشود، جز دورى از خدا چيزى بر او افزون نگردد.