براى درك صحيح‌تر آيات فوق توجه به اين نكته ضرورى است كه ضلالت امر وجودى نيست تا همانند هدايت از ابتدا به خداوند سبحان منسوب شود، بلكه آن، همان عدم هدايت است و چون افرادى زمينه هدايت دوم رادر خود فراهم نمى آورند از آن محروم شده و به سبب همين محروميت كه خود عامل اصلى اش هستند در گمراهى بيشترى قرار گرفته به تعبير آيات الهى در اضلال واقع مى گردند. البته اگر فعل اضلال به خداوند نسبت داده شده از آن جهت است كه در عالم وجود، فاعلى بالاستقلال در برابر فاعليت خداوند وجود ندارد و اگر خداوند فيضى را از موجودى دريغ دارد هيچ كس توان رساندن او را به آن موجود ندارد پس به همين جهت است كه خداوند، ديگر آنان را هدايت نمى كند و اين عدم هدايت سبب گمراهى بيشتر آنان مى شود.
گفتنى است در تعدادى از آيات قرآن مجيد بجاى لفظ «يُضَلُّ» از واژه «لايَهْدى‌» استفاده نموده و فرموده است كه خداوند اشخاص ظالم، كافر، فاسق، مسرف و كاذب را هدايت نخواهد كرد «١» و يادر آيه‌اى به صراحت بيان داشته كه:
«كَيْفَ يَهْدِي اللّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهَدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ» «٢» چگونه خداوند جمعيتى راهدايت مى كند كه بعد از ايمان و گواهى به حقانيت رسول و آمدن نشانه‌هاى روشن براى آنها، كافر شدند! و خدا جمعيت ستمكار راهدايت نخواهد كرد.
آرى، اينكه اضلال الهى همان واگذاشتن افراد طغيان پيشه به خودشان است، بخوبى در آيه ذيل نمودار گشته است:
«مَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ» «٣»