هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٢

و مسلّم است عالمى كه از خدا فاصله گيرد، هرگز هدايتگر جامعه نيز نخواهد بود.
گمراه كنندگان‌ قرآن مجيد همانگونه كه به معرفى هدايتگران پرداخته و تبعيت از آنان را لازم دانسته است، گمراه كنندگان را نيز معرفى كرده و به انسان‌ها هشدار داده كه گرفتار دام‌هاى آنان نگردند. در اين بخش با استفاده از آيات كتاب الهى به معرفى اين گروه در قالب گمراه كنندگان درونى و برونى پرداخته و به روش‌هاى گمراهگرى هر كدام نيز اشاره خواهيم‌كرد.
نفس اماره، گمراه كننده درونى‌ هر شخص با تأمل در درون خويش مى‌يابد كه دو نيروى متضاد او را به سوى انجام كارهاى خوب و بد دعوت مى‌كنند: عقل، او را به كارهاى نيك و پسنديده و امورى كه تضمين كننده سعادت دو جهان است مى‌خواند و نفس او را به انجام امور موافق طبع و لذات زودگذر دعوت مى‌كند. قرآن مجيد از گمراهگرى نفس درونى انسان نام برده و آن را با وصف «امّاره» كه نشان دهنده كثرت فعاليت نفس در اين زمينه است، همراه كرده، از زبان حضرت يوسف، با تأكيد مى‌فرمايد:
«إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي» «١» نفس (سركش) بسيار به بديها امر مى‌كند؛ مگر آنچه را پروردگارم رحم كند! در آيات فراونى نيز انسان را از متابعت خواسته‌هاى نفس برحذر داشته و آن را انحراف از راه خدا دانسته است:
«وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى‌ فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ»» و از هواى نفس پيروى مكن كه تو را از راه خدا منحرف سازد.