ترس و يا اندوه گردد.
البته نوعى از خوف و حزن ممدوح براى مؤمنان باقى مى‌ماند كه خداوند خود از بندگانش خواسته كه از او بترسند و از فوت كرامتى كه از آنان فوت شده، اندوه بخورند و اين دو هم مراحلى از تسليم خدا شدن است. «١» (كه موضوعاً از بحث آيه كه خوف و حزن مذموم است، خارج مى‌باشد.)
گمراهان‌ قرآن مجيد حق و ضلالت را در مقابل هم ذكر كرده و هشدار مى‌دهد كه پس از حق چيزى جز ضلالت نيست:
«فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ الَّا الضَّلالُ» «٢» بعد از حق، چه چيزى جز گمراهى وجود دارد.
بنابراين اگر كسى حق را به همان مقدار كه به او مى‌رسد بپذيرد، در گروه هدايت پيشگان قرار مى‌گيرد و اگر با حق به ستيزه برخيزد و از تن دادن به آن ابا كند در گروه گمراهان قرار خواهد گرفت. به همين جهت افراد فراوانى كه در طول تاريخ در برابر دعوت انبيا ايستادگى كرده و آن را نپذيرفته‌اند و يا به حكم عقل و فطرت خود تن درنداده و با آن مخالفت كرده‌اند، همگى در زمره گمراهان واقع شده‌اند. خداوند متعال در آيات فراوانى به گروه گمراهان و اعمال و رفتار آنان در برابر پيامبران اشاره نموده و آنان را با ويژگى‌هاى خاصشان معرفى نموده است.
در اين قسمت به معرفى گمراهان ازديدگاه آيات كتاب الهى مى‌پردازيم:
١- كافران و مشركان:
در فرهنگ قرآن مجيد، از كسانى كه به جهان بينى صحيحى دست نيافته و در شناخت خالق هستى كوتاهى نموده‌اند، به «فروافتادگان در گمراهى بسيار دور» (از حقيقت) تعبير شده است:
«وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعيداً» «٣»