هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٥
عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ» «١» آيا ديدى كسى را كه معبود خود را هواى نفس خويش قرار داد و خداوند او را با آگاهى (بر اينكه شايسته هدايت نيست) گمراه ساخت و بر گوش و قلبش مهر زد و بر چشمش پردهاى افكند؟ با اين حال چه كسى مىتواند غير از خدا او را هدايت كند؟
آيا متذكر نمىشويد؟! هواپرستى خصيصه اصلى مخالفان انبيا بوده است؛ در اين باره قرآن خبر مىدهد كه هر زمان پيامبرى بر خلاف هوسها و تمايلات افراد معاصرش ظهور مىكرد، او را تكذيب نموده گاهى نيز در صدد از ميان برداشتن و قتل وى برمىآمدند. «٢» در مورد عدم ايمان منافقان به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز تصريح مىكند كه تبعيّت از هوا و هوس سبب شده بود كه به استهزاى آن حضرت بپردازند. «٣» تبعيت از هوا و هوس سبب مىشود كه انسان نتواند از نيروى عقل خويش استفاده كند؛ زيرا دنبالهروى از غرايز و شهوات همه امكانات و وقت و حواس او را به خود مشغول مىدارد بگونهاى كه فرصت استفاده از عقل را سلب مىكند و كار به جايى مىرسد كه عقل در خدمت نفس اماره در مىآيد. در كلام امام على (ع) به اين حقيقت اشاره شده است:
«وَ كَمْ مِنْ عَقْلٍ اسيرٍ تَحْتَ هَوًى اميرٍ» «٤» ب- دنيا دوستى: توجه به دنيا و تعلقات آن اگر به گونهاى باشد كه انسان را از شناخت هدف اصلى از خلقت و راهى كه براى تأمين سعادت دوجهان خويش بايد طى كند باز دارد، مذموم بوده و سبب مىشود كه انسان به هلاكت و ضلالت گرفتار آيد. قرآنمجيد در آيات فراوان به معرفى حقيقى دنيا به عنوان عالمى كه در برابر جهان آخرت اندك و قليل است و نبايد بدان دلخوش داشت اشاره كرده و در آياتى به صراحت