٢- هدايت تشريعى‌ اين قسم از هدايت از طرف خداوند و به صورت هدايت ابتدايى و براى عموم مردم است. زيرا منشأ اين هدايت علم و قدرت بى‌پايان و نامحدود الهى است؛ از سوى ديگر رحمت واسعه و مشيّت خداوند مبنى بر هدايت بندگان موجب مى‌شود كه آنچه مورد نياز بندگان در هدايت به سوى كمال باشد در دستورات تشريعى وضع شده و مصلحتى از آنان فوت نشود. به همين جهت هيچ فرد و گروهى را بدون قانون نگذارده «١» و در قوانينش نيز همانگونه كه به بندگانش دستور رعايت قسط و عدل را داده «٢»، خودنيز به قسط و عدل حكم كرده و هيچ نوع ظلمى روا نداشته است.
آرى، قسمى از ضلالت در برابر اين نوع هدايت قابل تصور است و آن هم نه از ناحيه ربوبى بلكه از ناحيه كسانى است كه با برنامه‌هاى شيطانى خود، مردم را از دسترسى به آيين‌هاى الهى منع كرده و به جعل قوانين تشريعى دست زده‌اند. چنانكه قرآن مجيد نيز به اين مطلب اشاره كرده و بيان مى‌دارد كه فرعون و يا گروه‌هاى ديگر چنين اضلالى را عملى ساخته‌اند: «وَ اضَلَّ فِرْعِونُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى‌» «٣» و «اضَلّوُا كَثيراً وَ ضَلّوُا عَنْ سَواءِ السَّبيل» «٤» ٣- هدايت تكوينى خاص يا هدايت پاداشى‌ منظور از اين قسم از هدايت آن است كه پس از رسيدن هدايت تشريعى به بندگان، گروهى با تفكر و تأمل در آن و با شناخت حق از باطل به آن رو مى آورند و آن را با جان و دل پذيرفته و در اجراى عملى آن مى‌كوشند، اما عده‌اى ديگر در برابر آن هدايت ايستاده، موضع‌گيرى مى‌كنند و نه تنها خود عامل به آن نمى‌شوند بلكه در برخى موارد از