فصل سوم نقش انسان در هدايت و ضلالت خود در قرآن مجيد ده‌ها آيه در موضوع هدايت و ضلالت وجود دارد كه در نگرش بدوى ممكن است براى برخى افراد مبهم وحتى سؤال برانگيز باشد و چه بسا در صورت گرايش به بعضى مكاتب و مبانى اعتقادى غلط همچون جبر و تفويض، شخص دچار اشتباه شده و نسبت‌هايى را كه سزاوار ساحت قدس الهى نيست به خداوند نسبت دهد و يا نقش انسان در هدايت و ضلالت را به فراموشى بسپارد.
در اين فصل براى تبيين نقش خداوند و انسان در هدايت و ضلالت، ابتدا لازم است به اقسام هدايت توجه دقيق ترى نموده مشخص كنيم كه اصلا" امكان وقوع ضلالت در برابر كدام قسم از هدايت وجود دارد و سپس به بررسى آيات قرآنى در اين زمينه بپردازيم. با يك بررسى دقيق‌تر مى‌توان هدايت را بر سه قسم دانست:
١- هدايت تكوينى عام‌ مراد از اين نوع هدايت- همانگونه كه قبلا" توضيح داده شد هدايت عمومى است كه همه موجودات عالم خلقت را در برگرفته و هيچ استثنايى نيز نمى‌پذيرد؛ نه خداوند اين نوع هدايت را از موجودى دريغ داشته و نه موجودى، خود توان خارج شدن از اين قانون كلى را دارد. بدين ترتيب هيچ گونه ضلالتى در برابر اين نوع از هدايت متصور نيست و آيات قرآن نيز كه در آنها سخنى ازضلالت به ميان آمده هيچ كدام ناظر به اين قسم نيستند.