هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٥

فطرى) را به يادشان آورند و با تبليغ (پيام الهى) حجت را بر آنان تمام كنند و گنجينه‌هاى خردشان را آشكار سازند.
تفاوت هاى هدايت تكوينى با هدايت تشريعى‌ ١- هدايت تكوينى عام و فراگير است و همه آفريده‌ها را شامل مى‌شود ولى هدايت تشريعى مختص موجودات با اراده‌اى است كه در انتخاب راه مختارند.
٢- هدايت تكوينى فعل الهى و منوط به مشيّت او و تخلف ناپذير است امّا در مورد هدايت تشريعى چون اراده الهى بر آن قرار گرفته كه موجودات مختار (يعنى انسان‌ها و جنيان) بتوانند آزادانه آن را بپذيرند، قابل تخلّف و عصيان است. آيه «انَّا هَدَيْناهُ السَّبيل امَّا شاكِراً وَ امَّا كَفوُراً» «١» نيز بر آن دلالت دارد.
٣- هدايت تكوينى از نوع ايصال الى المطلوب و به مقصد رساندن است. يعنى موجودى كه در مسير هدايت تكوينى الهى قرار دارد به مقصد خواهد رسيد؛ در صورتى كه هدايت تشريعى از باب ارائه طريق و راهنمايى و ارشاد است و وجود هدايت تشريعى مستلزم رسيدن قطعى به هدف نيست، زيرا اين موجود مختار است كه بايد با پذيرفتن آن، خود را به هدف برساند.
پيامبران- صلوات اللّه عليهم اجمعين- مظاهر هدايت تشريعى خداوند هستند و خداوند به وسيله آنان راه سعادت را به بشر مى‌نماياند، گر چه در مواردى پيامبران مظهر هدايت تكوينى هم هستند و دست‌انسان‌هاى مستعد را گرفته آنان را به مقصود مى‌رسانند.