هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٣٢
در ذهن متعلمان است. در اين روش، مربى به طرح سؤال مىپردازد، تا دانشآموز را به تفكر، و يافتن پاسخ از درون خويش وادارد. علمى كه از اين طريق نصيب دانشآموز مىگردد، براى او بسيار دلچسب و ماندنى است، زيرا انسان بطور معمول به برداشتهاى خود از مسائل مختلف بيش از هر چيز اهميت مىدهد و آن را همانند نظريات ديگران نمىبيند كه در برابر آنهامقاومت به خرج دهد. اين طرز تعليم و هدايت در برابر افراد لجوج و عصيانگر اثر بيشترى دارد.
قرآن مجيد در عصرى كه از علم و مسائل تربيتى در آن اثر و خبرى نبود، از اين روش نيز براى هدايت مشركان و كافران به سوى تفكر و تدبر و باز گرداندن آنان به فطرتشان، استفاده كرده است.
بسيارى از موارد به كارگيرى اين روش در قرآن براى بيدار كردن فطرت خفته منكران در دعوت به توحيد است، زيرا خداشناسى امرى فطرى است كه اگر بشر، پس از مطالعه آيات آفاقى و انفسى، در درون خود به تفكر بپردازد، در آنها خدا را خواهد ديد و به يگانگى خدا اقرار خواهد كرد. آيات زير نمونهاى از اين گونه سؤالهاى قرآنى است:
«أَفَرَأَيْتُم ما تُمْنُونَ ءَأَنتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ» «١» آيا از نطفهاى كه در رحم مىريزيد آگاهيد؟ آيا شما آن را (در دوران جنينى) آفرينش (پى در پى) مىدهيد يا ما آفريدگاريم؟
«افَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثوُنَ أَانْتُمْ تَزْرَعوُنَهُ امْ نَحْنُ الزَّارِعوُنَ «٢» آيا هيچ درباره آنچه كشت مىكنيد انديشيدهايد، آيا شما آن را مىرويانيد يا ما مىرويانيم؟! «قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ أَوْ يَنفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ» «٣» گفت: آيا هنگامى كه آنها را مىخوانيد صداى شما را مىشنوند؟! يا سود و زيانى به شما مىرسانند؟