هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٤
اصرار ورزيدند) هيچ گاه توبه آنان، (كه از روى ناچارى يا در آستانه مرگ صورت مىگيرد) قبول نمىشود؛ و آنها گمراهان (واقعى) اند (چرا كه هم راه خدا را گم كردهاند، و هم راه توبه را!)
با تأكيداتى كه در پايان آيه، يعنى «اوُلئِكَ هُمُ الضَّالوُّنَ» وجود دارد مىفهماند كه اين گروه در ضلالت سختى فرو رفتهاند و به همين جهت موفق به توبه حقيقى نمىشوند و اگر توبه ظاهرى كنند از آنان پذيرفته نمىشود؛ و يا بنابراحتمال ديگر، اگر به هنگام مرگ و با مشاهده عذاب، توبه كنند، ديگر مورد قبول واقع نخواهد شد، زيرا توبه از كسانى پذيرفته مىشود كه به هنگام اختيار و نرسيدن مرگ به آن اقدام كنند.
٨- نااميدان از رحمت حق:
در ميان آيات مربوط به داستان بشارت به حضرت ابراهيم (ع)، از زبان آن حضرت نقل شده كه يأس از رحمت حق مختص به گمراهان است:
«قالَ وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ الَّا الضَّالوُّنَ» «١» گفت: جز گمراهان، چه كسى از رحمت پروردگارشان مأيوس مىشود؟! اگر در اين آيه، يكى از ويژگىهاى گمراهان، نااميدى از رحمت پروردگار ذكر شده به اين دليل است كه نااميدى، ريشه در اعتقادات ناصحيح دارد و گرنه اگر كسى خداوند را داراى قدرت بى پايان بداند كه مىتواند همه خواستههاى او را برآورده كند و در سختىها نجاتش دهد، هرگز به نااميدى دچار نخواهد شد.
گفتنى است كه گمراهان، اختصاصى به گروههاى فوق ندارد و هر كس به هر مقدار از راه حق فاصله گيرد و هدايتش را از غير طريق خداوند و وحى آسمانى بگيرد در ضلالت واقع شده، خواه گمراهىاش در مسائل اعتقادى باشد و يا در عمل به ضلالت گرفتار گردد.