هدايت در قرآن - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٥
حزن مربوط به بعد از رخداد چنين حوادثى است. «١» برخى از مفسران در تفسير آيه فوق، گفتهاند كه اين وعده، مربوط به آخرت است زيرا بديهى است كه در اين دنيا حوادثى پيش مىآيد كه مؤمنين نيز مىترسند و اندوهگين مىشوند،» پس وعده الهى مربوط به اقامتگاه دائمى و محل عيش جاودانه انسان است. برخى از اين مفسران براى اثبات نظر خويش به آيه ذيل نيز تمسك كردهاند كه خداوند در روز قيامت به آنان مىفرمايد:
«يَا عِبَادِ لَاخَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَا أَنتُمْ تَحْزَنُونَ» «٣» اى بندگان من! امروز نه ترسى بر شماست و نه اندوهگين مىشويد! اما علامه طباطبايى (ره) در برابر اين نظريه معتقد است كه نفى خوف و حزن از مؤمنين، مطلق بوده و هر دو عالم دنيا و آخرت را شامل مىشود و آياتى كه به نفى خوف و حزن در جهان آخرت براى مؤمنان اشاره دارد، ثابت نمىكند كه براى مؤمنان در دنيا خوف و حزنى باشد. البته ايشان مؤمنان در اين آيات را، مؤمنان با رتبه بالاى ايمان مىشمارد و دليل خوف و حزن نداشتن آنها را اين گونه بيان مىفرمايد كه آنها به درجهاى از ايمان رسيدهاند كه خود را بنده و مملوك محض خدا مىبينند و معتقدند از خود چيزى ندارند تا از فوت آن بترسند و يا به خاطر از دست دادن آن اندوهناك شوند. آنها تمامى عالم و تك تك موجودات آن و حتى وجود خود را مِلك مطلق خداى سبحان مىدانند كه احدى نيز در مالكيت شريك او نيست. قهراً چنين فردى خود را مالك هيچ چيز نمىداند و هيچ چيز را متعلق به حق خود به حساب نمىآورد تا درباره آن دچار