آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٨٣

٣- «مفاهيم القرآن» به عربى و «منشور جاويدان» به فارسى، استاد جعفر سبحانى.
٤- «تفسير موضوعى»، آيت‌الله جوادى آملى.
٥- «پيام قرآن»، آيت‌اللّه ناصر مكارم شيرازى.
٦- «معارف قرآن»، استاد محمدتقى مصباح يزدى.
ولى بايد گفت با همه اين تلاش و كوششها تفسير موضوعى هنوز دوران طفوليت خود را مى‌گذراند و سالها طول خواهد كشيد تا همچون تفسير ترتيبى مقام شايسته خود را پيدا كند. «١» دلايل طرفداران تفسير موضوعى‌ ١- وجود آيات محكم و متشابه و لزوم ارجاع متشابهات به محكمات. «٢» ٢- سخن مولاى متّقيان على عليه السلام در مورد قرآن كه: «برخى از آن برخى ديگر را تصديق مى‌كند.» «٣» و يا فرموده آن حضرت: «برخى آيات قرآن با آيات ديگر سخن مى‌گويد و بعضى شاهد بر بعضى ديگر است.» «٤» همه اينها دليل بر تأييد تفسير موضوعى و يا تفسير قرآن با قرآن است.
٣- براى فهم آيات، نياز به ديد كلى نسبت به همه قرآن است. و بدون احاطه بر كل قرآن نمى‌توان فقط يك مطلب را در يك سوره در نظر گرفت، زيرا ديد جزئى به قسمتهاى مختلف قرآن سبب انحراف و تفسير به رأى مى‌شود.
شهيد آيةالله صدر در اين زمينه مى‌فرمايد: تفسير تجزيه‌اى (ترتيبى) تاكنون سبب تناقضهاى مذهبى گرديده، زيرا يك مفسّر آيه‌اى را مى‌يافته كه مرام و مكتب خود را توجيه كرده و عدّه‌اى را دور خود جمع مى‌كرده است؛ چنانكه در بسيارى از مسائل كلامى مانند، جبر، تفويض و اختيار اين مسئله پيش آمده است، چه بسا اگر مفسّر قدمى ديگر برمى‌داشت، و به آيات محدود بسنده نمى‌كرد بسيارى از تناقضات از بين مى‌رفت. «٥» ٤- تفسير موضوعى سبب تطوّر و تكامل تفسير خواهد شد همچنانكه در فقه چون براساس موضوعات از قرآن و كتب حديثى استفاده شده گسترش و پيشرفت خوبى حاصل شده است.
آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى ٩٤ ٧ - الميزان فى تفسير القرآن ص : ٩٢