آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٥٣

امام خمينى (ره) در تبيين فراز آخر اين حديث مى‌فرمايد:
«آن‌چيزى كه قرآن كريم دنبالش بوده است حتى براى متعمّقان آخرالزمان هم آن‌طورى كه بايد كشف نشده است ... همين آياتى كه در روايات ما وارد شده كه براى متعمّقين آخرالزمان وارد شده است مثلِ سوره توحيد و شش آيه از سوره حديد، گمان ندارم كه واقعيتش براى بشر تا الآن و تا بعدها بشود آن طورى كه بايد، كشف بشود ... متعمقين آخرالزمان هم به‌اندازه عمق ادراكشان بهتر از ديگران فهميده‌اند والّا حد قرآن آن است كه «انَّما يَعْرِفُ الْقُرانَ مَنْ خُوطِبَ بِهِ» يعنى واسطه هم نمى‌تواند بفهمد، جبرئيل هم نتوانسته است، جبرئيل امين هم يك واسطه‌اى بوده كه خوانده است بر حضرت، اين آياتى كه از غيب بر او وارد شده است و مأمور شده است كه برساند، امّا آن هم «مَنْ خُوطِبَ بِهِ» نيست. «مَنْ خُوطِبَ بِهِ» فقط خود رسول اكرم است و ديگران هم كه به واسطه آن نورى كه از حضرت رسول صلى الله عليه و آله- در قلب- آن تعليم نورانى كه از قلب او به قلب خواص او بوده است، به واسطه او فهميده‌اند؛ و اما دست امثال ما و بشر عادى كوتاه است از اين كه واقعاً بداند كه «هُوَ مَعَكُمْ» يعنى چه؟ چه معيّتى است اين؟ «وَاللَّهُ نُورُالسَّمواتِ وَالْارْضِ» اين چى است؟ ...» «١» ج- جميع علوم قرآن و ظاهر و باطن آن نزد ائمه عليهم السلام است. امام صادق عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد:
«به خدا كه من كتاب خدا را از آغاز تا پايانش مى‌دانم، چنانكه گويى در كف دست من است، در قرآن خبر آسمان و زمين و خبر گذشته و آينده است، خداى عزوجل مى‌فرمايد: «بيان هرچيزى در آن است.» «٢» همچنين از آن حضرت نقل شده كه مى فرمايد:
«يكى از علومى كه به ما داده شده، علم تفسير قرآن و علم تغيير زمان و حوادث آن‌