آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٥٧

درس هشتم‌ تفسير به رأى‌ پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان عليهم السلام مسلمانان را از تفسير قرآن بر طبق رأى و نظر خويش منع كرده و آنها را به عذاب آخرت تهديد نموده‌اند. در حديث قدسى آمده است:
«ما امَنَ بى‌ مَنْ فَسَّرَ بِرَأْيِهِ كَلامى‌» «١» كسى كه كلام مرا به رأى خود تفسير نمايد به من ايمان نياورده است.
و در حديثى، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:
«مَنْ فَسَّرَ الْقُرانَ بِرَأْيِهِ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدُهُ مِنَ النَّارِ» «٢» هر كس قرآن را با رأى خويش تفسير كند، جايگاهش آتش خواهد بود.
نظريه‌هاى مختلف در مورد تفسير به رأى‌ پيرامون مفهوم تفسير به رأى نظريه‌هاى متعددى ابراز شده از جمله:
١- تفسير نمودن قرآن بدون داشتن علوم مقدماتى كه در تفسير لازم است.
٢- تفسير كردن آيات متشابه قرآن كه كسى جز خدا به آنها علم ندارد.
٣- تفسير قرآن براى توجيه مذهب باطلى كه قبلًا شخص مفسر آن را برگزيده است.
٤- مفسّر بطور قاطعانه و بدون داشتن دليل قطعى بگويد كه مراد خداوند از آيه اين است.
٥- تفسير به هر معناى دل‌خواهى است كه سليقه و هواى نفس مفسّر آن را بپسندد.
٦- تفسير آيات مشكل قرآن به چيزى كه صحابه و تابعين نگفته‌اند.
٧- تفسير به‌معنايى كه مفسّر يقين دارد برخلاف حق است.
٨- سخن گفتن درباره قرآن بدون اطمينان و يقين به حق بودن مطلب.