آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٣٦

الف- ترجمه لفظى (واژه به واژه): انتقال كلام از زبانى به زبان ديگر با رعايت نظم و ترتيب بدون هيچگونه توضيح براى رساندن مفهوم كلام اصلى. در اين نوع از ترجمه، مترجم به جاى هر كلمه در متن اصلى، معادل آن را از زبان مقصد قرار مى‌دهد.
ب- ترجمه تفسيرى يا معنوى: شرح و توضيح سخن و بيان معنى آن به زبانى ديگر بدون رعايت نظم و ترتيب زبان اصلى و بدون در نظر گرفتن همه معانى مورد نظر را ترجمه معنوى (آزاد) گويند. «١» «٢» ترجمه لفظى در بسيارى از موارد بلاغت و زيبايى قرآن را نشان نمى‌دهد و برعكس يك چهره ناپسند و غير جذّاب از قرآن ترسيم مى‌كند. و شايد به همين دليل بوده است كه شيخ بهائى (ره) اين نوع ترجمه را ناپسند و ترجمه معنوى را برگزيده است. «٣» و باز در ترجيح ترجمه معنوى يا آزاد نسبت به ترجمه لفظى مى‌توان گفت:
واژه‌هاى قرآن از سوى خداوند متعال براى معانى بسيار بلند انتخاب گرديده و هيچ بشرى نمى‌تواند براى هر واژه، يك واژه معادل انتخاب كند تا آن مفاهيم بلند را به همزبانان خود منتقل سازد. ولى در ترجمه معنوى چون مترجم آزاد است و از واژه‌هاى بيشترى استفاده مى‌كند بهتر مى‌تواند از عهده مسؤوليت رساندن مفاهيم وحى به همزبانان خود برآيد.
ترجمه معنوى از جهت ديگرى نيز بر ترجمه لفظى رجحان دارد و آن در مواقعى است كه مترجم بخواهدضرب‌المثل و تشبيهات و اصطلاحات را ترجمه نمايد، زيرا با توجه به اين كه هر ملتى ضرب‌المثلها و تعبيرات خاصى دارد. ترجمه لفظى باعث گنگى و مبهم شدن معنا مى‌گردد، به عنوان مثال اگر به ترجمه لفظى اكتفا كنيم كسى كه ترجمه آيه ذيل را مى‌خواند، از مفهوم آيه چيزى نفهميده و يا به خطا و انحراف گرفتار مى‌شود.
«وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً الى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ» «٤» نگردان دستت را بسته بگردنت و مگشايش همگى گشادن.