آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٣٢

تاريخچه ترجمه قرآن‌ از آغاز انتشار اسلام نياز مبرم به ترجمه قرآن احساس مى‌شد. در ميان صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله، افرادى غير عرب همچون سلمان فارسى، صهيب رومى و بلال حبشى بودند كه علاوه بر زبان مادرى خود، به عربى نيز تسلّط داشتند و احياناً پاره‌اى از مفاهيم قرآن را براى همزبانان خود ترجمه و تبليغ مى‌كردند. چنانكه گفته شده اهل فارس از سلمان خواستند تا سوره فاتحةالكتاب را براى آنان به فارسى ترجمه كند. سلمان (در آن ترجمه) «بسم اللَّه الرحمن الرحيم» را «بنام يزدان بخشاينده» ترجمه كرده و برايشان فرستاد و اهل فارس همين ترجمه را در نماز مى‌خواندند تا اين كه زبان آنها به خواندن نماز به عربى عادت كرد. سلمان اين ترجمه را به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز نشان داد. «١» بعضى از پژوهشگران گفته‌اند: ترجمه‌اى فارسى از قرآن در زمان خلفاى راشدين به دست سلمان فارسى انجام گرفت و نيز گفته‌اند كه قرآن كريم در سال ١٢٧ هجرى به زبان بربرى و در سال ٢٧٠ هجرى به زبان سندى ترجمه شده است، ولى هيچ يك از اينها باقى نمانده است. «٢» هرچند مشخص نمودن زمان اولين ترجمه از قرآن كار دشوارى است امّا بايد گفت علاقه شديد مسلمانان به تبليغ دين اسلام و از طرفى گسترش اسلام به سرزمينهايى كه اكثر آنها عربى نمى‌دانستند و مشتاق شنيدن معارف اسلام بودند، مسلمانان و غير آنان را ترغيب به ترجمه قرآن مى‌كرد بطورى كه مثلًا قدمت برخى ترجمه‌هاى قرآن در زبان فارسى نزديك به ده قرن مى‌باشد. و آستان قدس رضوى فهرست ٣٢٦ قرآن مترجم را كه از قرن پنجم تا چهاردهم نوشته شده است گردآورى نموده است. «٣» ترجمه قرآن اختصاص به زبان فارسى نداشته و چنانكه گفته مى‌شود قرآن تاكنون بيش از ١٢٠ بار به ٣٥ زبان مختلف در جهان ترجمه شده است. البته پاره‌اى از اين ترجمه‌ها به عللى‌