آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٨٢

٤- برائت و بيزارى، ابراهيم در برابر بت‌پرستان گفت: «كَفَرْنا بِكُمْ» «١» ما از شما بيزاريم و نيز فرموده است: «يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ» «٢» در قيامت بعضى از شما از بعض ديگر (به‌خاطر عقايد و ايمانشان) بيزار مى‌شوند.
٥- ناسپاسى نعمت همان‌گونه كه خدا فرمود:
«وَ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَا زيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ انَّ عَذابى‌ لَشَديدٌ» «٣» اگر شكرگزارى كنيد نعمتم را برشما افزون مى‌كنم و اگر كفران كنيد عذاب من دردناك است.
د: تفسير موضوعى در كلمات علما از كسانى كه در اين موضوع پيشگام بودند، مرحوم «علامه مجلسى» است كه در هر يك از فصول بحارالانوار آيات مربوط به آن موضوع را جمع‌آورى مى‌كند، سپس يك ديد كلى بر همه آنها مى‌افكند، در بعضى از موارد نظرات مفسران را نقل مى‌كند و در تبيين اين آيات مى‌كوشد.
از نمونه‌هاى ديگر از تفسير موضوعى در كلمات بزرگان پيشين كتابهايى است كه تحت عنوان «آيات الاحكام» نوشته شده كه اوّلين آنها كتاب «احكام القرآن» نوشته «محمد بن صائب كلبى» است كه از ياران امام باقر و امام صادق عليهما السلام بوده است. «٤» از نمونه‌هاى ديگر تفسير موضوعى، مى‌توان كتابهاى جديدى را كه در موضوعات مختلف از ديدگاه قرآن نوشته مى‌شود نام برد، مانند: انسان در قرآن، زن در قرآن، قصص قرآن، تاريخ در قرآن، اخلاق در قرآن و ... كه البته موارد مذكور تفسير موضوعى در يك شاخه محدود و معين است، نه يك تفسير كلى و جامع. در اين اواخر تلاشها و كوششهاى قابل توجهى براى تفسير قرآن به‌صورت موضوعى صورت گرفته است.
از جمله كتابهائى كه در اين زمينه مى‌توان نام برد:
١- المدخل الى التفسير الموضوعى للقرآن الكريم، سيد محمدباقر ابطحى.
٢- بحثى پيرامون تفسير موضوعى و ترتيبى، شهيد آيةالله سيد محمدباقر صدر.