آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ٦٠

صحيح نمى‌گيرد و اين همان عملى است كه در بعضى از روايات به‌عنوان «ضرب بعضى قرآن به بعض ديگر» آمده است.
روايتى نيز كه فرموده: هيچ‌كس بعضى از قرآن را به بعض ديگرش نمى‌زند مگر آنكه كافر مى‌شود؛ ناظر به وضع اين‌گونه مفسران است. «١» امام صادق عليه السلام در ضمن يك حديث طولانى كه به نزول قرآن و احكام دين خدا اشاره دارد به شرح حال كسانى پرداخته كه از اوصياى رسول خدا صلى الله عليه و آله روگردانيده و به تفسير به رأى پرداخته‌اند، در مورد اينان مى‌فرمايد:
«اينان در اثر دور شدن از علم اوصياء خودسرانه به تفسير قرآن پرداختند و پاره‌اى از قرآن را به پاره‌اى ديگر زدند، به آيه‌اى كه نسخ شده تمسّك كردند به خيال اينكه ناسخ است، به آيه‌اى متشابه تمسك كردند، به گمان اين‌كه محكم است به آيه‌اى كه مخصوص به موردى معين است براى اثبات مطلبى عام استدلال كردند، به خيال اينكه آن آيه عام است و به اول يك آيه احتجاج كردند و علت تأويل آن را رها نمودند و هيچ توجهى به آغاز و انجام آيه ننموده، موارد و مصادرش را نشناختند، چون نخواستند به اهل قرآن رجوع نمايند، در نتيجه هم گمراه شدند و هم گمراه كردند.» «٢» نمونه‌هايى از تفسير به رأى‌ الف: «يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اطيعُوا اللَّهَ وَ اطيعُوا الرَّسُولَ وَ اولِى‌الْامْرِ مِنْكُمْ» «٣» اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از خدا اطاعت كنيد و از رسول و صاحبان امر پيروى نمائيد.
يكى از مفسران در تفسير «اولى‌الامر» با مقدماتى كه ذكر مى‌كند مى‌پذيرد كه اولى‌الامر بايد معصوم از خطا باشد چون امر به اطاعتِ بدون قيد و شرط از غير معصوم صحيح نيست و سبب گمراهى مى‌گردد. اين نويسنده سپس با توجه به مبانى فكرى خودش، مراد از آن را جمعيت «اهل حل و عقد» مى‌داند. «٤» بيان اين مصداق براى آيه مذكور تفسير به رأى است زيرا گوينده آن هيچ دليلى از قرآن و