آشنايى باتفاسير و روشهاى تفسيرى - فوقانی، حیدر - الصفحة ١٠٢

آنان تصريح نموده‌اند.
كشاف و علوم بلاغى: يكى از مهمترين ويژگيهاى تفسير زمخشرى، جنبه‌هاى بلاغى، ادبى آن است. در به كارگيرى دانش بلاغت در تفسير آيات و تشريح جنبه هاى بلاغى قرآن، چنان هنرمندانه است كه مخالفين سرسخت زمخشرى را واداشته تا او را بستايند. زمخشرى معتقد است كه براى رسيدن به اعماق قرآن و غواصى در ژرفناى كلام الهى، هيچ علمى به اندازه دو دانش ويژه قرآن (معانى وبيان) دخالت ندارد. «١» ٣- مفاتيح الغيب‌ «مفاتيح الغيب» به نامهاى تفسيركبير و تفسير فخر رازى هم مشهور است. مؤلف آن محمد بن عمر فخررازى است. زبان اين تفسير عربى است و داراى ٣٢ جزء و در شانزده جلد جمع‌آورى شده و بارهادرايران، لبنان، و ساير كشورهاى اسلامى به چاپ رسيده است.
شيوه نگارش: روش فخر رازى در نوشتن تفسيركبير چنين است كه بدون هيچ مقدمه‌اى وارد تفسير سوره مى‌شود و گاه در ضمن مقدمه‌اى كوتاه، چشم‌انداز كلّى سوره يا بخشى از آن را بيان مى‌كند. آن گاه ابعاد مختلف آيه و يا آيات را بادقت تمام به كوچكترين اجزاى سازنده آن تجزيه مى‌كند و از همه زوايا بدان مى‌نگرد و با عنوان‌هاى «سؤال»، «مسأله» و ... جنبه‌هاى گوناگون آن را به بحث و بررسى مى‌كشد. وى از هرآنچه در تبيين و تفسير آيات سودمند باشد بهره مى‌جويد، بطورى كه در بسيارى از جاها، تفسير او صبغه تفسيريش را از دست مى‌دهد و به گفته ذهبى كتاب وى، بيشتر به يك دايرةالمعارف علم كلام و علوم طبيعى شبيه است. «٢» فخر رازى و مكتب اشاعره: از نكات حائز اهميت در تفسير كبير آن است كه با توجه به جانبدارى شديد فخررازى از مكتب اشاعره، وى در اين تفسير سعى فراوانى در تطبيق آيات با ديدگاههاى اشاعره دارد و در هر مناسبت به مخالفان خود تاخته و در برابر عقايد معتزله، كراميه و شيعه ايستادگى مى‌كند. به دليل وجود بحثهاى فراوان كلامى در اين كتاب تفسير وى تفسير كلامى قلمداد شده است. او شبهات و ايرادات معتزله و ديگر مخالفان را باتفصيل بيان كرده و سپس از ديدگاه خود به پاسخ گويى مى‌پردازد. به عنوان نمونه او همچون ديگر اشاعره قائل به امكان رؤيت خداوند است. از اين جهت ذيل آيه «لاتُدْرِكُهُ‌