ملّت‌ها و تحقق آرمان‌هاى الهى را روشن كرده است.
در هر نهضت و انقلاب الهى و مردمى، علماى اسلام اوّلين كسانى بوده‌اند كه بر تارك جبينشان، خون و شهادت، نقش بسته است. كدام انقلاب مردمى- اسلامى را سراغ كنيم كه در آن، حوزه و روحانيّت، پيش كسوت شهادت نبوده‌اند و بر بالاى دار نرفته‌اند و اجساد مطهّرشان بر سنگفرش‌هاى حوادث خونين به شهادت نايستاده است؟
در ١٥ خرداد و در حوادث قبل و بعد از پيروزى، شهداى اوّلين، از كدام قشر بوده‌اند؟ خدا را سپاس مى‌گذاريم كه از ديوارهاى فيضيّه گرفته تا سلّول‌هاى مخوف و انفرادى رژيم شاه و از كوچه و خيابان تا مسجد و محراب امامت جمعه و جماعات و از دفاتر كار و محلّ خدمت تا خطوط مقدّم جبهه‌ها و ميادين مين، خون پاك شهداى حوزه و روحانيّت، افق فقاهت را گلگون كرده است. «١» مجتهدان بزرگى چون سيد محمّد مجاهد، فرزند صاحب رياض و ملّا احمد نراقى در جبهه جنگ عليه دولت اشغالگر روس، آيةاللّه محمدتقى شيرازى، معروف به ميرزاى دوّم، آيةاللّه كاشانى، سيد محمّد سعيد حبوبى و آيةاللّه حكيم در جبهه نبرد عليه انگليس تجاوز كار، شركت جسته‌اند، همچنين افرادى مانند آيةاللّه سيد ابوالحسن اصفهانى، آيةاللّه ميرزاى نائينى و مرحوم شهرستانى از عراق به ايران تبعيد شده و شخصيّت‌هايى مانند آيةاللّه سيد محمّدتقى خوانسارى به اسارت و زندان رفته‌اند. «٢»