عالمان دينى بوده‌اند. رهبرى نهضت‌هاى حق‌طلبانه شيعى در طول تاريخ اسلام، از قيام عليه سامانيان گرفته «١» تا نهضت تنباكو و قيام پانزده خرداد، با فقهاى بزرگ بوده است.
كمتر رخداد مهمّى در تاريخ شيعه مى‌توان يافت كه بدون حادثه خونين تمام شده باشد و در اين راه بجز افراد با ايمان و سربازان با حميّت، علماى بزرگى جان خويش را تقديم كرده‌اند.
عالمان شيعه در اثر تعليمات پيشوايان دينى، با حضور در عرصه‌هاى جهاد و ستيز با ستمگران و طاغوت‌هاى زمان خويش، منشور «شهداى فضيلت» را رقم زدند و لازم بود اين منشور، جمع‌آورى و مكتوب گردد تا آن كه علّامه امينى بخشى از آن را در كتابى تحت عنوان «شهداء الفضيلة» گرد آورد و در آن، شرح حال ١٣٠ تن از برجسته‌ترين عالمان شهيد شيعه را نوشت.
كتاب «شهداء الفضيله» بر اين پندار پوچ كه علماى شيعه تا ديروز خواب بوده‌اند و بى‌خبر از مصالح توده‌ها با سلاطين و جائران زمان خويش سازش كرده‌اند، مهر ابطال زد و نمودارى از آن همه تلاش‌ها، درگيرى‌ها، مبارزه‌ها و شهادت‌ها را ترسيم كرد. البتّه كتاب‌هاى فراوان ديگرى پيرامون مجاهدت‌هاى عالمان دينى و نهضت‌هاى شيعى همچون سيد جمال الدين اسدآبادى، نهضت تنباكو، جنبش مشروطيّت، انقلاب عراق و بيرون راندن انگليسى‌ها از آن كشور، مبارزات علماى ايران با رضا خان، ملّى شدن صنعت نفت، مبارزات شيخ محمد خيابانى و بالاخره انقلاب اسلامى ايران به رهبرى امام خمينى و ياران روحانى شهيد آن گرامى، نوشته شده كه تا اندازه‌اى كوشش‌هاى علماى شيعه در راه آزادى‌