دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٣٩١
| اسعدافندي،محمدبنعبدالله جلد: ٨ شماره مقاله:٣٣٩١ |
اَسْعَدْ اَفَنْدي، محمد بنعبداللهبنمحمد(١١١٩-١١٩٢ق/١٧٠٧- ١٧٧٨م)،
معروف به وصاف زاده، هشتاد و دومين شيخ الاسلام عثمانى و معاصر با سلطان
عبدالحميد اول. وي در استانبول زاده شد. پدرش كه به وصاف اشتهار داشت، از
تبار شيخ مجدالدين آق حصاري و از معروفترين شيخ الاسلامهاي عثمانى بود كه
در زمان نادرشاه افشار براي رفع و حل اختلاف ميان پيروان اهل سنت و
پيروان مذهب شيعه، همراه با هيأتى به ايران آمد و از شهرهاي قندهار، سمرقند
و اصفهان بازديد كرد و مأموريت خود را به خوبى انجام داد (رفعت افندي، ٩٨).
اسعد افندي پس از اتمام تحصيل، در ١١٤٣ق/١٧٣٠م مدرس شد، در ١١٦٤ق/١٧٥١م
قاضى گالاتا (غلطه) گرديد و چندي بعد همراه پدرش كه به بروسه تبعيد شده
بود، به آن شهر رفت (همو، ١٠٦). از ١١٦٨ تا ١١٩٠ق در مناصب و مراتب مختلف
علمى و دينى از جمله به عنوان قاضى عسكر و صدر آناتولى و صدر روم ايلى به
خدمت پرداخت (همانجا؛ ثريا، ١/٣٣٤؛ جودت، ٢/١٠١). سرانجام، در ١٩ شوال ١١٩٠ق/
١ دسامبر ١٧٧٦م، به مقام شيخ الاسلامى منصوب شد (همانجاها) و بر اريكة مشيخت
امپراتوري عثمانى تكيه زد (سامى، ٢/٩٠٩).
اسعد افندي كه به «ملاي هندي» نيز معروف بود (ثريا، همانجا)، در ٢٥ جمادي
الا¸خر ١١٩٢ق/٢١ ژوئية ١٧٧٨م به سبب بيماري از مشيخت معزول (رفعت افندي،
١٠٧)، و به جايش محمد شريف افندي قاضى عسكر روم ايلى به شيخ الاسلامى
برگزيده شد (جودت، ٢/١٠٠). اسعد افندي چند روز بعد در اقامتگاهش در استانبول
وفات يافت و در آرامگاه منسوب به ابوايوب انصاري در مقبرة سياوش پاشا، كنار
قبر پدر و پسرش سعيد افندي (د ١١٨٩ق/١٧٧٥م)، به خاك سپرده شد (رفعت افندي،
ثريا، همانجاها؛ «دائرة المعارف زبان...١»، .(III/٨٦
اسعد افندي خط نيكو مىنوشت. نزد كاتبزاده محمد رفيع رئيسالاطباء، تعليم خط
ديده، و از او اجازه يافته بود (مستقيم زاده، ٧١١). وي شعر نيز مىسروده
است (سامى، همانجا؛ «دائرة المعارف استانبول٢»، .(X/٥٢٥٢
مآخذ: ثريا، محمد، سجل عثمانى ( تذكرة مشاهير عثمانيه )، استانبول، ١٣٠٨ق؛
جودت، احمد، تاريخ، استانبول، ١٣٠٩ق؛ رفعت افندي، دوحة المشايخ، استانبول،
چ سنگى؛ سامى، شمس الدين، قاموس الاعلام، استانبول، ١٣٠٦ق؛ مستقيم زاده،
سليمان، تحفة خطاطين، استانبول، ١٩٢٨م؛ نيز:
Istanbul ansiklopedisi, Istanbul, ١٩٧١; T O rk dili ve edebiyat o ansiklopedisi,
Istanbul, ١٩٧٩.
علىاكبر ديانت