أجوبة المسائل، پاسخ به جديدترين استفتاءات - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٨٤ - بيع فضولى

س ٥- شخصى ملك و زمين خود و شركايش را به كسى مى‌فروشد و مى‌گويد حقّ شركايم را از زمين شخصى ديگر خودم مى‌دهم آيا اين معامله صحيح است كه بايع حقّ شركاء را از زمين شخصى خود بدهد و آيا شركاء حقّ ادّعايى نسبت به مشترى را دارند يا خير؟

ج ٥- اين معامله فضولى است و اگر مالك، اين معامله را اجازه دهد معامله صحيح است و قيمت زمين را از مشترى مى‌گيرد و يا اگر قيمت را بايع گرفته است بايد رضايت مالك را جلب كند.

س ٦- چنانچه در معامله‌اى فضولى كه مشترى جاهل به مالكيت غير است با گذشت چند سال و افزايش چندين برابر قيمتها (بدون اينكه مشترى هزينه‌اى در مورد معامله كرده باشد) مثمن توسط مالك كشف و ردّ شود بفرمائيد: الف- فضول در ردّ ثمن ضامن چه مبلغى مى‌باشد مبلغ حين‌المعامله يا حين الردّ؟

ب- در اين صورت آيا فرقى بين علم و جهل مشترى وجود دارد؟

ج- در صورتى كه فضول ضامن ثمن حين المعامله باشد در هنگام كاهش معتنى‌ به ارزش پول و تفاوت فاحش ثمن حين المعامله و حين الردّ آيا مى‌توان فضول را ضامن مابه التفاوت اين دو مبلغ و ساير خسارات دانست؟

د- آيا مشترى مى‌تواند از قبول ثمن معامله خوددارى و بايع را ملزم به تحويل مورد ديگرى با همان كمّيت و كيفيت بنمايد؟

ج ٦- الف- اگر در اين معامله مشترى خسارتى متحمّل گرديد بايد فضول آن را پرداخت كند ولى بايد قيمت همان مقدار حين معامله محاسبه گردد مگر آنكه افزايش قيمتها موجب كسر و خسران فراوان باشد كه بايد محاكم بين مشترى و فضول مصالحه‌اى ترتيب دهند.

ب- مطالبى كه گفته شد در مورد جهل مشترى است ولى اگر علم به فضولى بودن معامله داشته، چون خود اقدام نموده خسران هم به او تعلّق مى‌گيرد.

ج- جواب داده شد.

د- جايز نيست.

س ٧- همانطور كه مستحضر مى‌باشيد هم اكنون عرف اين است كه براى هيچكدام از عقود لازمه و غير لازمه ايجاب و قبول يا همان صيغه معامله جارى نمى‌كنند آيا اين معاملات به صورت معاطات صحيح مى‌باشند